Semîn el-Halebî’nin ed-Dürrü’l-Masûn Adlı Eserinde İştigal Meselesine Dair Tahliller

Authors : Bünyamin Arvasi
Pages : 993-1022
Doi:10.47424/tasavvur.1758800
View : 119 | Download : 146
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Arap gramerinin karmaşık ve tartışmalı konularından biri olan iştigal meselesi etrafında dilciler tarafından çeşitli görüş ayrılıkları ortaya çıkmış ve bu konu dil odaklı kitaplarda önemli meseleler arasında addedilmiştir. İştigal, anlamın farklılaşmasına doğrudan etki ettiğinden Kur’ân âyetlerindeki yansımaları doğal olarak gerek dilciler gerek müfessirler gerekse kırâat imamları arasında tartışma alanlarından biri olmuştur. Bu sahadaki tartışmaları ele alan önemli âlimlerden biri Semîn el-Halebî’dir (öl. 756/1355). Halebî, konuyla ilgili kendi görüşünü aktarmakla kalmayıp diğer âlimlerin görüşlerini ve bu görüşlerinin dayandığı sebepleri de zikrederek kapsamlı bir değerlendirme metodu uygulamıştır. Dolayısıyla bu çalışmada Semîn el-Halebî’nin iştigali detaylı olarak ele aldığı beş âyet esas alınarak Halebî’nin bu âyetler çerçevesinde iştigal hakkındaki yorumları analiz edilmiş ve alanda otorite klasik ve modern âlimlerin görüşleriyle karşılaştırılarak en isabetli sonucun ne olduğu ve iştigala riayet edilip edilmemesi gerek gramer gerekse anlam bütünlüğü açısından nasıl değişikliklere yol açtığı gibi problemler çözümlenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda Halebî, Fussilet sûresi 17. âyette iştigalin gramer kuralları çerçevesinde uygulanmasının doğru olmadığını; buna karşın, Kamer sûresi 24. ve 49. âyetler, Nahl sûresi 5. âyet ve Rahmân sûresi 7. âyette ise hem gramer yapısı hem de anlam bütünlüğü açısından iştigâlin uygulanmasının daha isabetli olacağını ifade etmiştir.
Keywords : Arap Dili ve Belâgatı, Gramer, İştigal, Semîn el-Halebî, ed-Dürrü’l-Masûn.

ORIGINAL ARTICLE URL