Sovyetler Birliği’nin Afganistan’ı İşgalini Vekalet Savaşları, Yabancı Savaşçı Olgusu ve Mücahit Kavramı Üzerinden Okumak

Authors : Ertuğrul Yazar

Pages : 137-158

Doi:10.5281/zenodo.18086423

View : 107 | Download : 91

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Sovyetler Birliği’nin Afganistan’ı işgalini vekalet savaşları, yabancı savaşçı olgusu ve mücahit kavramı üzerinden incelemektedir. Çalışmada, 1979-1989 yılları arası dönemi kapsayan Sovyet-Afgan Savaşı dahil yabancı savaşçıların katılım sağladığı geçmiş çatışmalar analiz edilmiş, ulusötesi mücahit gönüllülerin siyasal, dinsel ve sosyolojik motivasyonları araştırılmıştır. Çalışmanın temel amacı, Afganistan Savaşı ve mücahitlerinin yabancı savaşçı hareketine kazandırdığı yeni nitelikleri ve sonraki çatışmalara olan etkisini ortaya koymaktır. Bu yönüyle araştırma hem tarihsel sürekliliği hem de modern dönemdeki dönüşümü birlikte değerlendirmesi bakımından önem taşımaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş, karşılaştırmalı analiz teknikleri ile doküman ve vaka analizi yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, Afganistan Savaşı’nın transnasyonel cihatçı ağların oluşumunda kritik bir rol oynadığını ve sonraki savaşlarda ideolojik, örgütsel ve lojistik açıdan model teşkil ettiğini göstermektedir. Afganistan, dünyanın birçok ülkesinden gelen radikal görüşlere sahip “mücahitler” için bir birleşme noktası olmuş ve El Kaide oluşumunun zeminini hazırlamıştır. Ayrıca bu dönemin Sovyetler Birliği ve ABD arasında gerçekleşen soğuk bir “vekalet savaşı” üzerinden de okunması gerektiği ortaya konmuştur. Sonuç olarak, Afgan mücahitlerle büyük bir dönüşüme uğrayan yabancı savaşçı olgusu yalnızca güvenlik politikalarıyla açıklanamayacak kadar çok boyutlu bir nitelik taşımakta; sosyo-politik, ekonomik ve dini unsurların kesişiminde şekillenmektedir.
Keywords : Uluslararası Güvenlik ve Terörizm, Uluslararası Hukuk, Vekalet Savaşları, Sovyet-Afgan Savaşı, Yabancı Savaşçı ve Mücahit Olgusu.

ORIGINAL ARTICLE URL