Ekim Dönemlerinin Bazı Oleik ve Linoleik Tip Aspir Çeşitlerinin (Carthamus tinctorius L.) Tohum Verimi ve Kalite Özelliklerine Etkisi

Authors : Burhan Arslan, Hüseyin Çakır, Emrullah Culpan
Pages : 826-839
Doi:10.33462/jotaf.1645702
View : 141 | Download : 122
Publication Date : 2025-09-29
Article Type : Research Paper
Abstract :Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü araştırma ve uygulama arazisinde 2019-2020 ve 2020-2021 yetiştirme sezonunda yürütülen bu araştırmada kışlık ve yazlık olarak ekilen bazı oleik ve linoleik aspir çeşitlerinin tohum verimi ve kalite öğelerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla araştırmada 9 adet aspir çeşidi (Dinçer, Balcı, Linas, Olas, Göktürk, Olein, Asol, Hasankendi ve Koç 42) materyal olarak kullanılmış, denemeler kışlık ve yazlık olarak, ‘Tesadüf Blokları Deneme Deseni’ne göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Tarımsal ve teknolojik özelliklerin belirlenmesi amacıyla araştırmada, bitki boyu (cm), dal sayısı (adet) tabla sayısı (adet), tabladaki tohum sayısı (adet), tabla çapı (cm), 1000 tane ağırlığı (g), olgunlaşma süresi (gün), tohum verimi (kg da-1), yağ oranı (%), yağ verimi (kg da-1), linoleik ve oleik yağ asitleri (%) gibi karakterler incelenmiştir. Yapılan varyans analizi sonucuna göre dönem ve çeşitlerin etkisi incelenen tüm karakterler bakımından istatistiki olarak önemli bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre kışlık olarak ekilen aspir çeşitlerinin tohum verimi ve yağ oranı değerleri sırasıyla 147.78 kg da-1 ve %32.76 olarak saptanırken yazlık ekimlerde bu değerler 79.88 kg da-1 ve %34.90 olarak gerçekleşmiştir. Oleik yağ asidi oranı ise ekimlerin kışlık ve yazlık olarak yapılmasına göre farklılık göstermekle birlikte kışlık ekimlerde %28.32 olarak gerçekleşirken yazlık ekimlerde ise bu oran %31.45 olarak gerçekleşmiştir. Araştırmanın sonucu bir bütün olarak irdelendiğinde, Tekirdağ ekolojik koşullarında aspir bitkisinin kışlık ve yazlık olarak yetiştirilebileceği, kışlık ekimlerden daha yüksek tohum ve yağ verimi elde edilebileceği ve diğer çeşitlere nazaran linoleik tiplerden Balcı ve Linas çeşitleri ile oleik tiplerden Olas ve Asol çeşitlerinin daha uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Keywords : Aspir, Tohum verimi, Yağ oranı, Ekim dönemi, Yağ asitleri kompozisyonu

ORIGINAL ARTICLE URL