İhvân-ı Safâ`da Matematik Felsefesinin İmkanı ve Boyutları

Authors : Eyüp ALSANCAK, Rıza BAKIŞ

Pages : 171-191

View : 26 | Download : 9

Publication Date : 2021-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Yapılanmaları gizli olan İhvân-ı Safâ, matematiği felsefelerinin temeline almıştır. Eklektik tarzda yazılmış olan risalelerin yazımına özellikle sayı ve geometri risaleleri ile başlamışlardır. Bunu astronomi ve müzik risaleleri takip etmiştir. Pythagoras’tan oldukça etkilendiği bilinen İhvân-ı Safâ, diğer bilim alanlarını da yeri geldikçe sayılar ve sayılar arası ilişkilerle ele almıştır. Felsefe ile bir arınma metodu takip eden topluluk, bunu matematikle başlatmanın gereği üzerinde durmuştur. İhvân-ı Safâ felsefe ve matematik nesnelerine dair düşünmek için bilişsel olarak belli bir hazırbulunuşluk düzeyini şart koşmuştur. Topluluk, sayılar ve sayılar arası ilişkiler ile okuyucusuna mesaj vermektedir: Evren tesadüfi değil bir matematiksel bir uyumla var olmuştur. Onlara göre okuyucu bunu sayılar ve bunlar arasındaki ilişkiler marifetiyle astronomi, müzik ve doğa bilimlerinde bulabilir. Topluluk, sayılara ve sayılar arası ilişkilere mistik anlamlar yüklediği için yoğun eleştiriler almıştır. Öte yandan matematiksel nesne olarak sayıların nefste potansiyel olarak var olduğunu kabul etmeleri, varlığın sayılarla ilişkilendirilmeleri ve evreni sayısal ilişkilerle açıklamaları bakımından İhvân’ın matematiğe yaklaşımında epistemolojik, ontolojik ve kozmolojik yönlere rastlamak mümkündür.
Keywords : İhvân ı Safâ, Pythagoras, Platon, matematiksel nesne, matematik felsefesi, oran, uyum, sayı

ORIGINAL ARTICLE URL