Imre Lakatos’un “Rakip Araştırma Programları” Perspektifiyle Covıd-19 Pandemisi Sürecindeki mRNA ve İnaktif Aşı Rekabetinin Analizi

Authors : Vehbi Metin Demir, Berke Can Aslan

Pages : 99-112

Doi:10.55256/temasa.1757698

View : 195 | Download : 275

Publication Date : 2025-12-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Covid-19 aşı türleri arasından mRNA aşısının ve İnaktif aşının yöntemsel gelişimini bir “rekabet” olarak Imre Lakatos’un “Rakip Araştırma Programları” perspektifinden ele almaktadır. Lakatos rakip programlar arasında hangisinin tercih edileceği konusunda ilerici olanın tercih edildiğini fikrini öne sürer. Bu bakımdan makalede mRNA aşı yönteminin inaktif aşı yöntemi karşısında “ilerici program” olarak öne çıktığı gösterilecektir. mRNA gibi yeni teknoloji aşılar insanlık nüfusu üzerinde geniş kullanımının bu pandemi döneminde gerçekleşmiştir Pandemi üzerinden yaklaşık beş yıl geçmesine rağmen bu alandaki çalışmalar güncel bilim tarihi için zengin bir malzeme sunmaktadır. Çalışmamız, bu yönüyle bilim felsefesi ile aşı bilimini bir araya getirerek disiplinler arası bir çalışma olmayı hedeflemektedir. Makalede önce Imre Lakatos’un bilimsel araştırma programları teorisi gözden geçirilecek, sonrasında Covid-19 pandemisi sürecinde aşı üretme çalışmaları olgusal olarak aktartılacaktır. Devamında mRNA aşıları ile inaktif aşılar hakkında bilgi verilecek ve son olarak “Rakip Araştırma Programları” perspektifiyle bu iki aşı programı çözümlemeye tabii tutulacaktır. Bu iki aşı türünün seçilmesi Türkiye’de aktif olarak kullanılmış iki tip Covid-19 aşısı olmasından kaynaklıdır. Makale hem Imre Lakatos’un teorisinin pratik alandaki bir bilim dalı üzerinden gerçekleştirilmesi hem de bilimsel işleyişi bilim felsefesi perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır.
Keywords : Imre Lakatos, Bilimsel Araştırma Programları, Bilim Felsefesi, Aşı Bilimi, Covid-19 Aşıları, Aşı Karşıtlığı

ORIGINAL ARTICLE URL