Geleneksel Ahlaktan Felsefi Ahlaka Geçişte Ahlak, Etik ve Töre

Authors : Lokman Çilingir
Pages : 133-151
Doi:10.55256/temasa.1773417
View : 194 | Download : 317
Publication Date : 2025-12-01
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu makale, geleneksel ahlak anlayışından felsefi ahlaka geçiş sürecini, Türkçe’deki ahlak, etik ve töre kavramlarının semantik farklılıkları çerçevesinde tartışmakta ve bu kavramları Batı ile İslam düşüncesi bağlamında karşılaştırmalı bir analizle ele almaktadır. Çalışmada, Antik Yunan’da ethos kavramının nesnel boyutu (toplumsal kurallar, örf ve adetler) ile öznel boyutu (karakter, düşünce tarzı) arasındaki ayrım incelenmekte; bu ayrımın İslam düşüncesindeki ahlak tasavvuru ile örtüşme ve ayrışma noktaları irdelenmektedir. Töre kavramının geleneksel normatif düzen anlamı, onu ethos’a yaklaştıran temel özellik olarak değerlendirilmektedir. Diğer bir ifadeyle, ahlaki bir temellendirmede töreyi dikkate almak, ethos’un nesnel boyutuyla kurulan bağın sürekliliğinin güvencesi olmaktadır. Bununla birlikte, İslamiyet’in kabulüyle birlikte töre kavramının anlam ve işlevinde dönüşümler yaşanmış; özellikle sonraki dönemde Arapça kökenli “örf” teriminin ön plana çıktığı gözlemlenmiştir. Batı geleneğinde Kant’ın Moralität ve Hegel’in Sittlichkeit kavramları merkeze alınarak, bunların Türkçe’deki töre terimiyle kurabileceği analojiler ve farklılıklar ortaya konulmaktadır. Makale, özellikle törenin, geleneksel ahlakın çoğunlukla ihmal edilen nesnel ve toplumsal boyutunu geliştirmeye imkân tanıdığını savunmaktadır. Ayrıca, etik-ahlak ayrımının Türkiye’deki eğitim sistemi, dil kullanımı ve felsefi literatürdeki yansımaları eleştirel bir perspektifle değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, töre kavramının Kantçı ve Hegelci etik sistemler ışığında yeniden düşünülmesi gerekliliği ileri sürülmektedir.
Keywords : Ahlak, Etik, Töre, Ethos, Moralität, Sittlichkeit, Kant, Hegel

ORIGINAL ARTICLE URL