Charles S. Peirce’ün Pragmatik Maksimi Bize Ne Söyler, Ne Söylemez?

Authors : Tuğçe Arslan

Pages : 347-359

Doi:10.55256/temasa.1793493

View : 97 | Download : 128

Publication Date : 2025-12-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Charles S. Peirce tarafından ortaya koyulan ve pragmatizmin temel ilkesi olarak kabul edilen pragmatik maksimin dört bakımdan yaygın biçimde yanlış anlaşıldığı görülür. Bu çalışmanın amacı pragmatik maksime ilişkin belirsizlikleri saptamak ve ilkenin söz konusu bakımlardan doğru biçimde anlaşılmasına katkıda bulunmaktır. Bu belirsizliklerin giderilebilmesinin ilk adımı olarak, Peirce’ün anlam ile açıklık arasında yaptığı ayrım ele alınacaktır. İkinci olarak, Peirce’e göre anlamın nerede yattığı sorusuna bir cevap verilecektir. Üçüncü olarak, Peirce’ün ‘nesnenin etkileri’ ve ‘deney’ ile ne kastettiği gösterilmeye çalışılacak ve buna bağlı olarak bir fikrin açıklığa kavuşturulmasında ne tür ifadelerin rol oynadığı sorusu cevaplanacaktır. Son olarak ise Peirce’ün pragmatik maksimi, doğruluk ölçütü sunan bir ilke olarak ortaya koymadığı gösterilecek ve maksimin işlevinin ne olduğu sorusu yanıtlanacaktır. Pragmatizm üzerine yapılacak her çalışmada karşılaşılan ilk zorluk, Peirce’ün pragmatik maksimini doğru biçimde kavramaktır. Bu zorluğun aşılması, pragmatizmin sağlıklı bir şekilde değerlendirilebilmesi ve eleştirilebilmesi için ön koşuldur. Bu sebeple, bu çalışmanın temel motivasyonunu pragmatik maksime ilişkin bir değerlendirme sunarak pragmatizm üzerine sağlıklı bir tartışmanın yürütülebilmesine zemin hazırlamak oluşturmaktadır.
Keywords : Charles S. Peirce, William James, Pragmatizm, Pragmatik Maksim, Anlam

ORIGINAL ARTICLE URL