Gilles Deleuze Açısından Platon Felsefesi: Deleuze’ün Platon Okuması Üzerine Bir Değerlendirme

Authors : Aydın Çiçek, Serdar Saygılı

Pages : 476-483

Doi:10.55256/temasa.1813726

View : 193 | Download : 204

Publication Date : 2025-12-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Gilles Deleuze, 20. yüzyılın Batı felsefesini derinden etkileyen filozoflarından biridir. Bu etkinin kaynağı, onun filozoflar üzerine yaptığı özgün okumalardır. Deleuze, bu okumalar sonucunda filozofların düşüncelerini dönüştürerek Batı düşünme biçiminin yapısında değişimlere olanak sağlamıştır. Bu değişimler neticesinde Deleuze, Batı düşüncesine egemen olan aşkın yapıları eleştirmiştir. Bu süreç, Batı düşüncesine hâkim olan aşkın yapıların yerine, oluşa dayalı kendinde fark anlayışının gelişmesine olanak sağlamıştır. Deleuze açısından kendinde fark düşüncesi, Batı geleneğinde olduğu gibi bir şeye dayandırılarak açıklanamaz. Bu sebeple kendinde fark her şeyin yaratıcısı olan bir düşünce iken, farkı yaratan herhangi bir şey var değildir. Bu nedenle Deleuze, Batı düşüncesinin temel taşlarından biri olan Platon’u yeniden yorumlayarak bu dönüşümü gerçekleştirmiştir. Ona göre Platon, aşkın ve temsili düşüncenin yaygınlaşmasında merkezi figürdür. Bu nedenle, Platon felsefesinin dönüştürülüp tersine çevrilmesi gerektiğini savunmuştur. Ancak bu tersine çevrilme, ideaların ve görünüşlerin yer değiştirmesi anlamına gelmez. Platon felsefesinin tersine çevrilmesi, onun felsefesinden simulakrumları alıp çıkarmakla mümkün olacaktır, Yani Deleuze simulakrumun varlığını ortaya koyarak fark ve tekrara izin veren önemli bir öğeyi de oluş alanına dâhil etmiştir. Bu yüzden Deleuze, bu okumayı yaparken Nietzsche’nin Platon eleştirisinden yararlanmıştır. Dolayısıyla bu çalışmada, Deleuze’ün Platon’u nasıl yorumladığı, Platon’un felsefesinin Deleuze’ün düşünce dünyasına nasıl etki ettiği incelenecektir.
Keywords : Deleuze, Platon, Fark, Simulakrum, İdealar

ORIGINAL ARTICLE URL