SİNEMADA HAK SAHİPLİĞİYLE İLGİLİ FSEK HÜKÜMLERİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER VE BUNLARIN TATBİKATINA DAİR İÇTİHATLAR ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Authors : Mustafa Ateş

Pages : 1-24

Doi:10.55027/tfm.1637461

View : 178 | Download : 198

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Sinema eseri birden fazla iletişim formunun terkibinden oluşur ve bu ürün birden fazla kişinin bütünlük arzeden ortak çalışmalarıyla meydana getirilebilir. Sinematografik ürün üzerinde, onun vücut bulmasını sağlayan öznelerden kimlere hangi sıfatla ne türden haklar tanınacağı aslında bir tercih ve hukuk politikası meselesidir. FSEK başlangıçta, sinema eseri üzerinde telif hukukundan doğan bütün hakları kendisine “eser sahibi” sıfatı verilen yapımcıya inhisar ettirmiştir. Ancak 1995 yılında durum değişmiş ve yapımcının eser sahipliği sıfatı kaldırılarak sinema eserinin yönetmeni, özgün müzik bestecisi ve senaristi eserin birlikte sahibi sayılmışlar ve aynı değişiklikle sinema filminde oyuncu olarak rol alan kişilere de “icracı sanatçı” sıfatı verilmiştir. Bunların hakları “eser sahibinin haklarına komşu haklar” adı altında 80. maddede gösterilmiştir. 4110 sayılı Kanunla FSEK’e ilave edilen bir ek madde (Ek Madde 2) ile, yapımcının yerine eser sahibi olarak ikame olunan kimselerin mezkûr Kanunun yürürlüğe girdiği 12.06.1995 tarihinden evvel yapılmış veya yapımına başlanmış sinema eserleri üzerinde yapımcının eser sahipliği korunduğu halde, yönetmen, besteci ve senariste sözkonusu eserler üzerinde telif hukukundan doğan herhangi bir hak sahipliği tanınmamıştır. Mezkûr maddede 2001 yılında 4630 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle aynı kural muhafaza edilmişse de, komşu hak sahipliği bahşedilen icracı sanatçıların haklarının geçmişe yürütülmesi hususunda bir sınırlama getirilmemiştir. Sinema üzerinde hak sahipliğiyle ilgili düzenlemelerin yeteri kadar açık olmaması ve yargısal tatbikatı, eser üzerinde hak sahipleri için mağduriyetlere yol açmıştır. Bu bildiride sinemada hak sahipliğiyle ilgili 1995 ve sonrasında yapılan kanun değişiklikleri ve bunların yargı tarafından yorumu ve tatbikine ilişkin bazı kararların tahlili ve tenkidi yapılmaktadır.
Keywords : sinema eseri, sinemada telif hakları, sinema eseri sahipliği, yapımcı, komşu hak sahibi, icracı sanatçı.

ORIGINAL ARTICLE URL