GEMİLERİN ADLÎ SATIŞININ MİLLETLERARASI ETKİLERİNE İLİŞKİN BİRLEŞMİŞ MİLLETLER (PEKİN) SÖZLEŞMESİ’NİN MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUK ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ

Authors : Halil Alperen Işık

Pages : 127-150

Doi:10.55027/tfm.1707031

View : 88 | Download : 157

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Milletlerarası sularda seyretmek için teknik ve hukukî yeterliliğe sahip olan ve bu amaçla kullanılan gemiler, milletlerarası ticarette önemli bir yere sahiptir. Bu gemiler, milletlerarası seyrüseferin doğası gereği, seyir esnasında birden çok devletin karasularına ve limanlarına uğramaktadırlar. Gemilerin tâbiiyetini taşıdıkları devlet dışındaki devletlerin karasularından bulunduğu esnada, bir deniz alacağı ya da gemi alacağı nedeniyle cebrî icra tehdidi ile karşı karşıya kalması her zaman ihtimal dahilindedir. Bu ihtimalde gemi, ilgili devletin adlî ve idarî makamları tarafından o devletin hukukuna göre veya o alandaki geçerli milletlerarası sözleşmelerin hükümleri çerçevesinde haczedilir (tutuklanır). Bu durumdaki bir gemi fiilen seferden menedilmiş olur. Haczedilen geminin, belirli bir teminat karşılığında ya da ihtiyaten haczedilmesine sebep olan alacağın sona ermesi nedeniyle tekrar sefere çıkmaya elverişli hale gelebilmesi mümkündür. Ancak geminin haczedilmesine sebebiyet veren alacağın sona erdirilememesi veya istenen teminatın bulunamaması hâlinde ise geminin satışı ve satış sonrası elde edilecek parayla alacakların sona erdirilebilmesi mümkün hale gelir. Geminin bayrak devletinden başka bir devlette satışı ise mülkiyetin devrine uygulanacak hukuk, yeni malikin bayrak devletindeki hukukî durumu ve satış kararının bayrak devletindeki etkileri gibi konuları gündeme getirmektedir. Uygulamada sıklıkla karşılaşılan bu durumun genel bir hukukî çerçeveye sahip olabilmesi için, Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu tarafından gemilerin adlî satışının milletlerarası etkilerine ilişkin bir sözleşme hazırlanmış ve bu sözleşme 33 devlet ve Avrupa Birliği tarafından imzalanmıştır. Bu çalışmada yakın gelecekte yürürlüğe girmesi beklenen bu Sözleşme’nin hükümleri milletlerarası özel hukuk çerçevesinde değerlendirilecektir.
Keywords : Gemilerin adlî satışı, Yurtdışında cebrî satış, UNCITRAL, Milletlerarası özel hukuk, Pekin sözleşmesi

ORIGINAL ARTICLE URL