Yüksek Sıcaklık Stresinin Serin İklim Tahıllarında Çimlenme Parametrelerine Etkisi

Yüksek sıcaklık stresi tahıllarda verimlilik ve kaliteyi olumsuz etkileyen yaygın bir problemdir. Bu araştırmada kaplıca, gernik, makarnalık buğday, ekmeklik buğday, arpa, çavdar, yulaf ve tritikale türlerine ait toplam 16 genotipin yüksek sıcaklıklara (20, 25, 30, 35, 40, 45 °C) çimlenme tepkileri laboratuvar koşullarında incelenmiştir. Çimlenme özellikleri bakımından türler ve genotipler arasında önemli farklar olduğu tespit edilmiştir. Yüksek sıcaklıklar çimlenme özelliklerini olumsuz etkilemiş, incelenen özellikler bakımından çeşit x sıcaklık interaksiyonları önemli olmuştur. Sıcaklık düzeylerinden 40 ve 45 °C’de hiçbir türde çimlenme olmamış, 35 °C’de ise yalnızca kaplıca ve yulaf türleri çimlenmemiştir. Bu nedenle kaplıca ve yulaf, serin iklim tahılları içerisinde çimlenme dönemindeki yüksek sıcaklıklara en duyarlı türler olarak belirlenmiştir. Genotiplerin 35 °C’deki çimlenme yüzdeleri %0.0 ile 98.3, çimlenme güç indeksleri ise 0.0 ile 754.3 arasında değişmiş, en yüksek değerleri ile dikkat çeken gernik ve tritikale genotipleri yüksek sıcaklığa en toleranslı olarak tanımlanmıştır. Toleranslı genotipler, ekim zamanında toprak sıcaklığının yüksek olduğu çevrelere önerilebilir, ilgili ıslah programlarında gen kaynağı olarak kullanılabilir.