Süleymân eş-Şevkî et-Tokâdî’nin Risâle fî kırâati’d-dâd İsimli Risâlesinin Neşri, Kıraat ve Fıkıh İlmi Açısından Tahlili

Authors : Yunus Yalçın
Pages : 1-30
Doi:10.51450/ilmiyat.1617264
View : 137 | Download : 75
Publication Date : 2025-06-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Yazma Eserler Kütüphanesi, birçok değerli müellifin gün yüzüne çıkmamış eserini barındırmaktadır. Bu eserlerin ortaya çıkarılması, müelliflerin ve eserlerindeki görüşlerinin bilinmesine vesile olması bakımından önemlidir. Yazma Eserler Kütüphanesi’nde bulunan bu eserlerden ikisi de Osmanlı döneminde yaşamış olan Hacı Süleymân b. Muhammed eş-Şevkî et-Tokâdî’ye (öl. 1138/1726 yılından sonra) aittir. Eserlerden biri, ölüm hakkında fıkhî bir risâle olduğu anlaşılan Risâle fî ahvâli’l-kıyâme; diğeri ise zâd/ض harfinin okunuşunu kıraat ilmi yönünden açıklayıp akabinde fıkhî sonuçlarını izah ettiği Risâle fî kırâati’d-dâd isimli risâlesidir. Her iki eserinde fıkhî görüşlere yer vermekle beraber, bunlardan Süleymân eş-Şevkî’nin kıraat-tecvîd ilminde zâd/ض harfinin okunuşu ile ilgili eseri ise kendisinin bu ilimde yetkinliğini gösteren tek delil olması bakımından ayrı bir önem taşımaktadır. Bu makale, Süleymân eş-Şevkî’nin kıraat-fıkıh ile ilgili bu risâlesinin neşri, kıraat ve fıkıh ilmi açısından tahlili hakkındadır. Çalışmada risâlenin metninin cümle tahlili yapılmış ve verilen bilgiler hem kıraat hem de fıkıh ilmi açısından incelenmiştir. Çalışmanın konusu olan bu risâlede müellif, zâd/ض harfinin okunuşunun fonetik açıdan z grubu bir ses olduğunu, d grubu sese mahreç ve sıfatları yönünden uzak bulunduğunu delilleri ile açıklamıştır. Ancak z grubu olmasına rağmen diğer z ünsüzlerinden herhangi biri gibi okunacağını da söylememiştir. Harflerin, fonetik yönden yanlış okunmasıyla mananın bozulması durumunda namazın bozulacağını söyleyenleri dikkate alarak, zâd/ض harfinde de bu durumun oluştuğu görüşünü kabul etse de Araplar dâhil birçok kimsenin bu harfin telaffuzunda zorlanmasından dolayı zaruret oluştuğuna dikkat çekmiş, mahreç veya sıfat yönünden ona yakın olan zâ/ظ harfi gibi okunmasının istihsânen caiz olacağını vurgulamıştır.
Keywords : Kıraat, Fıkıh, Hacı Süleymân eş-Şevkî et-Tokâdî, Dâd Harfi, Namazın Fesadı.

ORIGINAL ARTICLE URL