Mushaflarda Kıraat Farklılıklarına İşaret Edilme Usûlü: Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğü Antalya 1181 Numaralı Mushaf

Authors : Şeyda Atmaca

Pages : 418-449

Doi:10.51450/ilmiyat.1746056

View : 180 | Download : 234

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İslam tarihi boyunca muhtelif ilim dallarında olduğu gibi kıraat ilmine dair de pek çok eser telif edilmiştir. Çeşitli kütüphane ve müzelerde koruma altına alınmaya çalışılmış bazı kıraat eserleri araştırmacılar tarafından çalışılmayı beklemektedir. Bu makalede, Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğü’nde yer alan ve yedi kıraatten bazısını ihtiva eden Antalya 1181 koleksiyon numaralı el yazması Kur’ân-ı Kerîm incelenmektedir. Çalışmamıza el yazması bir mushafın konu edinilmesindeki gaye, ülkemiz kütüphane ve müzelerinin yazma mushaflar noktasında zenginliğinin gösterilmesi ve kıraat ilmiyle ilgili çeşitli yönlerden mushaflar arasındaki tarihî ünsiyetin ortaya çıkarılmasıdır. Böylece mushaf tarihine ve kıraat ilmine dair tespit edilen yeni bilgiler, ilmî sahaya kazandırılmış olacaktır. Zira çalışmada üzerinde durulan temel sorunlardan biri Kur’ân metninin maruz kaldığı aşamaların tespit edilmesidir. Ele alınan mushaf özelinde zikredilen temel sorunun bir nebze bertaraf edilmesi ve mushaf tarihi ile ilgili çalışmalara katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Bu anlamda çalışmaya konu olan mushafın yedi kıraatten bazısına işarette bulunması, Kur’ân sûrelerinin tamamını içermesi, mushafın 228x314x40 mm boyutunda ve 191 yapraktan müteşekkil olması, neshî hattıyla yazılması, zabt açısından farklı renklerden mürekkepler kullanılması ve mushafın tezyinat unsurlarını barındırması gibi çeşitli yönlerden özgün bir nitelik taşıdığı görülmektedir. Buradan hareketle çalışmanın kapsamı, daha önce kıraat ilmi çerçevesinde araştırmaya konu olmadığı tespit edilen el yazması mushafın tamamıdır. Mushaf, kıraat ilmi ile ilgili meseleler çerçevesinde ele alınmaya çalışılacaktır. Ayrıca makalede mushafın biçimsel özelliklerine de yer verilecektir. Doküman inceleme metodu kullanılan bu çalışma Antalya 1181 koleksiyon numaralı el yazması mushafın tarihî serencâmı, biçimsel özellikleri ve kıraat yönü çerçevesinde üç kısma ayrılmaktadır. Çalışmada tespit edilebildiği kadarıyla söz konusu mushaf, Selçuklu dönemine tekabül eden ve Ebû Amr kıraatinin Sûsî rivâyeti esas alınarak yazılan bir mushaftır. Ayrıca kıraat-i seb‘a sistemini kuran İbn Mücâhid’e (öl. 324/936) yakın bir dönemde yazılmasından dolayı da yedi kıraatten bazısına yer veren yazma mushafların başında geldiği anlaşılmıştır.
Keywords : Kur’ân-ı Kerîm ve Kıraat, Mushaf Tarihi, Yedi Kıraat, Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğü, Antalya 1181 Envanter Numaralı El Yazması Mushaf

ORIGINAL ARTICLE URL