Mâülayneyn’in Tarikatlar Arası Birlik Çağrısı ve Moritanya’nın Bağımsızlık Sürecindeki Misyonu

Authors : Semih Bekçi

Pages : 466-482

Doi:10.51450/ilmiyat.1748044

View : 251 | Download : 169

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Çalışmada 20. asrın sonlarında yaşamış Moritanyalı sûfî Mâülayneyn Kalkamî’nin tasavvuf alanındaki yenilikçi fikirleri incelenmiştir. Onun politik ve cihad yönü de ele alınarak Moritanya’nın bağımsızlık sürecinde oynadığı etkin rol ortaya konmuştur. Mâülayneyn’in faaliyetleri özelinde tasavvufun, toplumsal ve siyasal alanlardaki dönüştürücü potansiyelinin açığa çıkarılması amaçlanmıştır. Tasavvufî terbiyede bir ıslahın kaçınılmaz olduğu düşüncesiyle, tasavvuf anlayışını zorlamadan uzak, birleştirici ve bütünleştirici prensipler üzerine inşa etmiştir. Fıkhî mezheplerde olduğu gibi kaynağı Kur’an ve sünnet olan tüm sünni tarikatların birliğini ve tek çatı altında toplanmalarının gerekliliğini savunmuştur. Hz. Peygamber’in (s.a.v.) tek önder olduğunun altını çizerek tarikatlar ve evliyalar arasındaki üstünlük iddialarını reddetmiş, hiyerarşiyi eleştirmiştir. Mâülayneyn’in dinî bir hareket şeklinde başlayan zâviyesindeki faaliyetleri, şer‘î öğretiler ekseninde, cihad esaslarına dayanan politik bir harekete dönüşmüştür. Sahrâ bölgesindeki kabileler arasında yaşanan ihtilaflar, bölünmeler ve ülke sathını tehdit eden işgalci sömürge güçlerinin saldırılarını önlemek için kabilecilik sistemini ortadan kaldırarak ülkede birlik ve beraberliğin hüküm sürmesine katkı sağlamıştır. Merkezi otoritenin bölgedeki temsilcisi konumunda olduğundan ülkedeki toplumsal birliği sağlama misyonu yüklenmiş, sömürge güçlerine karşı cihad ilan etmiş, müntesip ve öğrencileriyle birlikte vatan müdafaası yapmıştır. Bu veriler onun, halkın özgürlüğü için mücadele eden mânevî bir lider kimliğini yansıtmaktadır. Çalışmada tasavvufun bireysel terbiyeden toplumsal dönüşüme uzanan boyutu ele alındığı gibi onun yalnızca münferit bir mânevî yaşam tarzı olmadığını, aynı zamanda toplumsal yapının yeniden inşasında ve sosyal düzenin sağlanmasında aktif rol oynayan bir ıslah hareketi olduğunun sonucuna varılmıştır. Mâülayneyn’in etki alanlarının ele alındığı bu çalışmada nitel araştırma tekniklerinden dökümantasyon analiz yöntemine yer verilmiştir.
Keywords : Tasavvuf, Tarikat, Moritanya, Mâülayneyn, Cihad, Direniş

ORIGINAL ARTICLE URL