Ömer Ebû Rîşe’nin Şiirinde Siyonist İşgal ve Ümmetin Sessizliği: Belâgat Sanatlarıyla Kurulan Eleştirel Söylem

Authors : Süleyman Can

Pages : 566-587

Doi:10.51450/ilmiyat.1762185

View : 80 | Download : 119

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırma, modern Arap şiirinin önde gelen isimlerinden Ömer Ebû Rîşe’nin (1908–1990), klasik Arap belâgati sanatlarını kullanarak Siyonistlerin Filistin’i işgaline ve İslam ümmetinin bu işgal karşısındaki sessizliğine yönelttiği şiirsel eleştiriyi incelemektedir. Çalışma, edebî sanatların şiire sanatsal bir değer katmasının yanında tarih bilincini canlandıran ve toplumsal duyarlılığı artıran işlevlere sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma, şairin 1948 sonrası kaleme aldığı بَعْدَ النَّكْبَة (Felaketten Sonra), هَكَذَا (Böylece), يَا عِيدُ (Ey Bayram), هَؤُلَاءِ (Bunlar) ve عَامٌ جَدِيد (Yeni Yıl) adlı beş şiirine odaklanmaktadır. Bu metinlerde Ebû Rîşe, ümmetin çaresizliğini, ilgisizliğini ve dış güçlerin etkisindeki yöneticilerinin zafiyetlerini sert ama zarif bir üslupla ele alır. Şiirlerde teşhis (kişileştirme), isti‘âre (eğretileme), tehekküm (alay), istifhâm-ı inkârî (reddedici soru) ve kinâye (üstü kapalı anlatım) gibi klasik belâgat unsurları yoğun biçimde kullanılmıştır. Metin çözümlemesinde şairin doğrudan suçlamaktan ziyade mecaz, sembol ve kinayelerle vicdanlara hitap eden bir eleştiri dili geliştirdiği görülmüştür. “Bayrakların utançla yere inmesi”, “kılıçların zillet kınına sokulması” ve “şifacının bile kalmadığı mahalle” gibi ifadeler zarif bir eleştiri yükü taşır. Bu yönüyle sanatlar, geçmişten miras alınan kalıplar olmaktan çıkar; dönemin siyasî ve ahlâkî kırılmalarını yansıtan, toplumsal gerçeklikleri dile getiren ve okuyucuda fikrî sorgulama uyandıran araçlara dönüşür. Araştırmanın temel amacı, Ebû Rîşe’nin şiirlerinde belâgatin eleştirel söylemdeki rolünü ortaya koymak ve bu sanatların okuyucu üzerindeki etkilerini somut örneklerle göstermektir. Sonuç olarak Ebû Rîşe’nin klasik belâgat sanatlarını modern bir eleştiri dili olarak işlediği, şiirlerinin biçimsel ustalığın ötesine geçerek geçmişi canlı tutan ve toplumsal sorumluluk bilinci uyandıran metinler sunduğu görülmektedir. Bu niteliğiyle o, klasik şiiri modern temalarla harmanlayan ve kalemini ümmetin uyanışı için fikrî bir mücadele aracına dönüştüren önemli bir düşünce adamı olarak değerlendirilebilir.
Keywords : Arap Dili ve Belagati, Arap Şiiri, Ümmet, Siyonist İşgal, Ömer Ebû Rîşe.

ORIGINAL ARTICLE URL