TÜRK PETROL ŞİRKETİ’NİN 1925`TE IRAK`TA İMTİYAZI VE 1931`DE TADİLİ

Authors : Hawazen Saad Ihsan Aldoori, Arif Kolay

Pages : 196-214

Doi:10.58702/teyd.1309798

View : 104 | Download : 215

Publication Date : 2025-06-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Irak, geniş petrol rezervleri ile enerji kaynağı olarak önemli bir role sahiptir. Bu, sömürgeci güçler arasında bu değerli kaynağa erişimi güvence altına almak için çatışmalara yol açmıştır. Özellikle Türk Petrol Şirketi, bu enerji kaynağına erişme hedeflerini İngiltere, Fransa ve ABD gibi önde gelen Batılı güçlerinin benimsediği şekilde yansıtmaktadır. Musul sorununun çözülmesi, İngiltere\\\'nin petrol elde etme çabalarındaki en önemli engellerden biriydi ve 1925\\\'te verilen imtiyazın bir sonucu olarak son bir anlaşmaya varıldıktan sonra, şirket keşfe başlamıştır. Şirket, Irak tarafından tahsis edilen keşif alanlarında jeolojik çalışmalar yapmak üzere jeoloji uzmanları göndermiştir. Ancak İngiltere, bu imtiyazın kapsadığı arazilerin seçimini ertelemeye başlamıştır ve zengin petrol kaynakları nedeniyle bu imtiyazı değiştirmeye çalışmıştır. Daha sonra 1931\\\'de, bu imtiyazı değiştiren ve Irak hükümeti ile yeni bir anlaşma sağlayan bir düzenleme yapılmıştır. Bu, petrol üretimini artırmak ve şirketin gelirini artırmak amacıyla Akdeniz\\\'e kadar uzanan ve petrol ihracatında kullanılan bir petrol boru hattının kurulmasını içermiştir. Çalışmanın amacı, Irak\\\'ta bulunan petrol kaynakları üzerindeki uluslararası rekabeti incelemek ve bu petrol kaynağını kontrol etmek için Irak hükümeti ile yapılan petrol anlaşmaları üzerine yoğunlaşmaktır. Aynı zamanda İngiltere, Fransa ve ABD’nin Irak petrollerinin kazançlarını Türk Petrol Şirketi aracılığıyla paylaşma hedefleri de ele alınarak Türk Petrol Şirketi’nin 1925 yılında elde ettiği imtiyaz ve bu imtiyazın 1931’de tadil edilmesi işlenmiştir.
Keywords : Irak Petrolü, Bağdat, Musul, Türk Petrol Şirketi

ORIGINAL ARTICLE URL