Ta‘rîb Koordinasyon Ajansı ve Istılah Çalışmalarına Katkıları

Authors : Bahar Arıkan, Ömer İshakoğlu

Pages : 97-115

Doi:10.48131/jscs.1771407

View : 62 | Download : 130

Publication Date : 2025-12-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Bilim ve teknolojinin sürekli gelişmesi her dilde olduğu gibi Arapçada da farklı disiplinlere ait çok sayıda yeni ıstılahın ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Bu durum; özellikle bilim ve teknoloji alanlarında, ıstılahların kontrolünü ve düzenlenmesini zorlaştırmıştır. Yeni ortaya çıkan ıstılahların Arapçaya aktarılması amacıyla farklı Arap ülkelerinde birçok dil kurumu kurulmuş ve her kurum ıstılah üretimi konusunda belli standartlar belirleyip çalışmalar yapmıştır. Ancak, dil kurumlarının yaptığı çalışmalar, daha çok günlük dilde sıklıkla kullanılan kelimelerin karşılıklarını bulmaktan ibaret olmuş ve Arap ülkeleri arasında ıstılah birliği sağlama konusunda yetersiz kalmıştır. Arap dünyasında ıstılah birliğini sağlamak ve yapılan çalışmaları daha sistematik bir hale getirmek amacıyla Fas’ın başkenti Rabat’ta 1961 yılında Ta‘rîb Koordinasyon Ajansı (Mektebu Tensîki’t-Ta‘rîb) kurulmuştur. Bu ajans, modern bilimsel ıstılahların Arapçaya kazandırılması ve etkin şekilde kullanılması sürecini düzenlemeyi kendine şiar edinmiştir. Ayrıca, düzenlediği ta‘rîb sempozyumları, yayımlanan çok dilli sözlükler, yapılan çalışmaların yayınlandığı el-Lisânu’l-‘Arabî Dergisi ve dört dilli bir elektronik ıstılahlar sözlüğü olan ARABTERM gibi dijital platformlar aracılığıyla ta‘rîb çalışmalarına büyük katkılar sağlamıştır. Ajansın bünyesinde gerçekleştirilen bu çalışmalar, ta‘rîb hareketinin tüm disiplinlerde başarılı biçimde uygulanmasına olanak sağlamış ve bulunan ıstılahların eğitim ve bilimsel yayınlar aracılığıyla Arap dünyasında yaygınlaşmasına hizmet etmiştir. Bu makale, söz konusu ajansın yaptığı ıstılahları birleştirme, Arapçaya kazandırma ve tanımlama çalışmalarını değerlendirmekte ve bu çabaların ıstılah üretimi ve yönetimi açısından taşıdığı önemi ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Keywords : Istılah, ta‘rîb, terim bilim, Ta‘rîb Koordinasyon Ajansı, Mektebu Tensîki’t-Ta‘rîb.

ORIGINAL ARTICLE URL