Kur’ân’da Siyasi Hikmetin Temsili: Hz. Yûsuf Kıssasında İdeal Yönetici Modeli ve İslam Siyaset Anlayışında Teori-Pratik İlişkisi

Authors : İsmail Polat

Pages : 433-453

Doi:10.33718/tid.1764932

View : 209 | Download : 273

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :İslam düşüncesinde siyaset, genellikle ahlâk, adalet ve hikmet temelli teorik çerçevelerle tanımlanır. Bu bağlamda, pratik siyaset uygulamalarına dair çözümlemeler çoğunlukla tarihsel örnekler ya da fıkhî hükümlerle sınırlı kalmaktadır. Böyle bir yaklaşım, kutsal metinlerde yer alan anlatıların siyasal boyutlarının sistematik olarak ele alınmasını sınırlandırmış ve siyaset düşüncesi ile siyasal eylem arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik akademik bir boşluğun oluşmasına yol açmıştır. Bu boşluk, kutsal metinlerdeki siyasal anlatıların klasik ve modern siyaset teorileri ışığında yeniden okunmasına ve teorik-pratik bütünlük çerçevesinde analiz edilmesine yönelik çalışmalara duyulan ihtiyacı ortaya koymaktadır. Bu ihtiyacın dikkat çekici örneklerinden biri, Kur’ân’da yer alan Hz. Yûsuf kıssasıdır. Söz konusu kıssa, bireysel erdemlerle donanmış bir peygamberin siyasal bir role yükselişini; kriz yönetimi, devlet organizasyonu ve toplumsal strateji gibi alanları kapsayan bütüncül bir siyaset pratiğiyle ortaya koymaktadır. Bu yönüyle, kıssa siyaset teorisi ile pratik siyasal eylem arasında organik bir bağ kurma potansiyeline sahiptir. Bu çalışmada Hz. Yûsuf kıssası, İslam siyaset anlayışının temel ilkeleriyle; özellikle “iktidarın meşruiyeti”, “ahlâk ile yönetim arasında denge kurma”, “gayrimüslim bir yönetim altında görev alma” ve “stratejik öngörü ile toplumsal fayda üretme” gibi kavramlar ekseninde ilişkilendirilerek incelenmektedir. Araştırma, siyasi teori ile siyasal pratik arasındaki ilişkiyi bu kıssa üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem olarak, nitel bir yaklaşım benimsenmiş; tematik ve kavramsal analiz yöntemleri kullanılmıştır. Tefsir kaynaklarının yanı sıra, klasik İslam siyaset düşünürlerinin metinleri ile modern siyaset felsefesi karşılaştırmalı olarak incelenmiş; kıssada yer alan olaylar, kavramlar ve söylemler siyaset kuramı açısından yeniden yorumlanmıştır. Çalışmanın, kıssanın siyaset teorisi bağlamında ele alınabilirliğini ortaya koyması ve klasik siyaset düşüncesiyle Kur’ânî referanslar arasında özgün bir ilişki kurması bakımından literatüre katkı sunduğu değerlendirilmektedir.
Keywords : İslam Felsefesi, Siyaset, Meşruiyet, Ahlâk, Hz. Yûsuf.

ORIGINAL ARTICLE URL