UZAY BESLENMESİ ÇERÇEVESİNDE ASTRONOTLARIN DUYUSAL MONOTONLUK VE PSİKOSOSYAL UYUM SÜREÇLERİ

Authors : Rabia Kübra Irmak, Vahit Oğuz Kiper, Mehmet Akif Şen

Pages : 372-400

Doi:10.7460/turar.1748723

View : 156 | Download : 339

Publication Date : 2025-10-30

Article Type : Review Paper

Abstract :Uzun süreli uzay görevlerinde astronotların hem fizyolojik hem de psikolojik olarak görevlerini sürdürebilmeleri, beden ve zihnin mikrogravite gibi olağan dışı koşullara uyum sağlayabilme kapasitesine bağlıdır. Uzayda sınırlı gıda seçenekleri ve tekrarlayan beslenme rutinleri tat ve koku deneyimini etkileyerek iştahın azalmasına ve menü monotonluğuna yol açmaktadır. Bununla birlikte sosyal izolasyon koşulları astronotların moralini düşürebilir ve ekip içi psikososyal uyumu zorlaştırabilir. Bu çalışmada, mikrogravite koşullarında astronot beslenmesinde duyusal algı değişimlerinin, menü yorgunluğunun sebep olabileceği psikolojik etkilerin ve sosyal etkileşim bağlamında yemeğin çok yönlü işlevlerin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden birisi olan kapsamlı literatür taraması kullanılarak yapılmıştır. Literatürde yer alan makale ve raporlar, mikrogravite ortamında beslenme deneyimleri, tat ve koku algısı değişimleri, menü yorgunluğu, psikososyal etkiler, artırılmış gerçeklik ve telematik sofralar temaları üzerinden kapsamlı biçimde incelenmiştir. Ayrıca, literatürdeki veriler, teknoloji temelli uygulamaların sosyal izolasyonun olumsuz etkilerini azaltmada ve bireysel iyi oluşu desteklemede önemli bir potansiyele sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda çalışma, gelecekteki uzun süreli görevlerde beslenme planlamasına ve astronotların genel iyi oluşunu destekleyecek stratejilerin geliştirilmesine ışık tutmaktadır.
Keywords : Uzay Beslenmesi, Mikrogravite Koşulları, Menü Yorgunluğu, Duyusal Algı Değişimi, Psikososyal Uyum ve Görev Motivasyonu, Teknoloji Destekli Beslenme

ORIGINAL ARTICLE URL