Ortaçağ Türk-İslâm Siyaset Düşüncesinde Kadın Algısı: Kutadgu Bilig ve Siyâsetnâme Örneği

Authors : Özge Öztay

Pages : 1-12

Doi:10.54970/turkuaz.1688794

View : 106 | Download : 51

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Kadın, İslâmiyet öncesi Türk toplumunda ailenin, kültürel ve sosyal yapıların temel taşı olarak önemli bir konuma sahiptir. Mitolojik figürlerden eski inanç sistemlerine kadar geniş bir yelpazede kadının etkin rolü gözlemlenmektedir. Kadın, toplumun ruhunu ve sürekliliğini taşıyan bir güç olarak konumlanmış, gerek sosyal düzenin korunmasında gerekse kültürel değerlerin aktarımında belirleyici bir rol üstlenmiştir. Ahlaki değerler, adalet anlayışı ve siyasal istikrar gibi kavramların işlendiği Kutadgu Bilig de kadına toplumsal uyumun ve aile yapısının koruyucusu olarak özel bir değer atfetmektedir. Kadın burada sadece bireysel bir kimlik değil, toplumun ahlaki temelini güçlendiren aktif bir unsur olarak sunulmaktadır. Eğitim, aile düzeni ve değer aktarımı konularında kadın figürünün önemi özellikle vurgulanmaktadır. Nizâmü’l-Mülk’ün kaleme aldığı Siyâsetnâme’de ise kadınların sosyal alanda sorumluluk taşıması gerektiğini belirtirken, siyasi kararlarda doğrudan etkin olmalarını uygun görmemektedir. Nizâmü’l-Mülk, kadını toplum düzeninin korunması açısından vazgeçilmez bir unsur olarak görmüş, ancak siyasi iktidar yapısının sağlığı için, kadına daha sınırlı bir rolü uygun görmüştür. Her iki eser de kadının bireysel erdemlerin taşıyıcısı ve toplumsal düzenin koruyucusu olduğu düşüncesini merkezine almaktadır. Kadının geleneksel kimliği ile İslâmi değerler arasındaki denge, bu dönemin kadın algısının şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır.
Keywords : Yusuf Hâs Hâcib, Kutadgu Bilig, Nizâmü’l-Mülk, Siyâsetnâme, Türk Kadını

ORIGINAL ARTICLE URL