TARIHI YAPILARIN YENIDEN İŞLEVLENDIRME SÜRECINI ULUSAL MIMARLIK ÖDÜLLÜ ENDÜSTRI MIRASI ÜZERINDEN TARTIŞMAK

Authors : Özgün Özçakir

Pages : 87-103

Doi:10.22520/tubaked.1351030

View : 58 | Download : 62

Publication Date : 2023-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Kültürel miras öğesi olan tarihi yapılar, hem sosyo-kültürel hem de ekonomik değerlere sahip olup inşa edildikleri döneme ait önemli belgelerdir. Ancak tarihi yapılar, yıllar içinde toplumsal ihtiyaçların ve üretim teknolojilerinin değişim nedeniyle özgün işlevlerini kaybedebilmektedirler. Tarihi yapıların özgün işlevlerini kaybettikleri durumda "yeniden işlevlendirme”, tarihi yapıların sahip olduğu değerleri korumak ve ekonomik potansiyellerini ortaya çıkarmak için stratejik bir müdahale yaklaşımı olarak ortaya çıkmaktadır. Yeniden işlevlendirme, tarihi yapıların yeni ve çağdaş işlevler kazanarak dönüştürülmesi için gördüğü müdahale sürecini ifade etmekte olup, sürdürülebilirlik tartışmalarının günümüzde ön plana çıkması nedeniyle ilgi odağı haline gelmiş bir araştırma ve uygulama alanıdır. Türkiye’de yeniden işlevlendirme proje ve uygulamalarına bakıldığında zengin bir deneyim söz konusudur. Türkiye’nin farklı şehirlerindeki farklı tiplere sahip ve farklı dönemlere tarihlenen yapılar; farklı müdahale yaklaşımları ve tasarım stratejileri ile yeni işlevler kazanarak korunmuşlardır. Ancak, Türkiye’deki farklı örneklerin bize göstermeye çalıştığı gibi, tarihi binaların yeniden işlevlendirilmesi süreci çeşitli zorlukları da beraberinde getirir. Yeniden işlevlendirme süreçlerini (projelendirme, uygulama, kullanma) Türkiye’den örnekler üzerinden tartışmayı amaçlayan makale, vaka analizi kapsamında "Yapı Dalı” altında Koruma-Yaşatma kategorisinde "Ulusal Mimarlık Ödülü” alan üç yapıyı belirlemiştir: Kasımpaşa Tuz Ambarı – DDB Tuz Ambarı, Terkos Pompa İstasyonu – İstanbul Su Medeniyetleri Müzesi, Hasanpaşa Gazhanesi – MüzeGazhane. Söz konusu üç yapının dönüşümü; tasarım, katılım, kullanım kriterleri üzerinden değerlendirilmiş ve yapılan değerlendirmeler ışığında yeniden işlevlendirme sürecinde bütüncül bir yaklaşımın gerekliliğini vurgulanmıştır.
Keywords : yeniden işlevlendirme, ulusal mimarlık ödülleri, endüstriyel miras, sürdürülebilirlik, dönüşüm

ORIGINAL ARTICLE URL