Bütüncül olmayan havza planlaması ve hatalı arazi kullanımının taşkın üzerindeki etkileri: Ürgüp (Nevşehir) örneği

Authors : Emre Elbaşı

Pages : 199-209

Doi:10.17211/tcd.1800621

View : 139 | Download : 266

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, bütüncül olmayan havza planlaması ve hatalı arazi kullanımının sel/taşkın riski üzerindeki birleşik etkilerini Damsa Çayı havzası (Ürgüp-Nevşehir) özelinde nicel olarak ortaya koymayı amaçlamaktadır. Taşkın yönetimi planları, genellikle idari sınırlar esas alınarak havzanın bütünlüğünü göz ardı etmekte ve bir yerleşimi etkileyebilecek yan kolların kümülatif etkisini ihmal etmektedir. Bu metodolojik zafiyet, kontrolsüz arazi kullanım değişimlerinin yüzeysel akışı artırmasıyla birleşerek riski tehlikeli boyutlara taşımaktadır. Çalışmada, resmi planda ele alınan 120 km²\\\'lik havza alanı, bütüncül yaklaşımla hesaplanan 383 km²\\\'lik gerçek havza alanıyla karşılaştırılmıştır. 1990 ve 2018 CORINE verileriyle yapılan analiz, arazi kullanım değişiminin akış katsayısını %18,75 artırdığını göstermiştir. Senaryo analizleri sonucunda, 100 yıllık tasarım debisinin (Q100) resmi plandaki 155 m³/s değerine karşın havzanın bütüncül ve güncel durumu dikkate alındığında potansiyel olarak 393 m³/s\\\'ye ulaştığı hesaplanmıştır. Planlanan risk ile gerçek potansiyel risk arasındaki bu 2.5 katı aşan fark, sahadaki altyapı yetersizliğini ve taşkınların öngörülebilirliğini kanıtlamakta, bütüncül havza yönetimi paradigmasına acil geçişin zorunluluğunu vurgulamaktadır.
Keywords : Taşkın, Bütünleşik Havza Yönetimi, Arazi Kullanımı Değişimi

ORIGINAL ARTICLE URL