Yangın sonrası Akdeniz kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında toprak element konsantrasyonlarındaki değişimler

Authors : Seçkin Çakmak, Hatice Çeber, Hüseyin Yılmaz, Tuncer Demir

Pages : 157-170

Doi:10.17211/tcd.1817476

View : 224 | Download : 307

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Orman yangınları, Akdeniz ekosistemlerinde vejetasyon yapısını, besin döngülerini, erozyon süreçlerini, su kalitesini ve toprakların fiziksel ile kimyasal özelliklerini önemli ölçüde etkileyen doğal bozulma olaylarıdır. Bu çalışma, Antalya ili Serik ilçesi Gebiz yöresinde, yarı kurak Akdeniz iklim koşullarında yer alan kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında, yangından bir yıl sonra üst toprakta (0–5 cm) meydana gelen kimyasal değişimleri incelemeyi amaçlamaktadır. Yangın geçirmiş ve kontrol alanlarından alınan toplam 12 toprak örneğinde toplam azot (TN), fosfor (P), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), potasyum (K), sodyum (Na), demir (Fe), bakır (Cu), çinko (Zn), manganez (Mn), organik karbon (OC), pH, elektriksel iletkenlik (EC) ve kalsiyum karbonat (CaCO₃) analiz edilmiştir. Veriler, dağılım özelliklerine göre eşleştirilmiş örneklem t-testi veya Wilcoxon testiyle değerlendirilmiş; ayrıca yangın kaynaklı zenginleşme faktörü (EFWF) hesaplanmıştır. Bulgular, yangın sonrası Zn (3,45), K (2,83), Ca (2,22), Mn (1,52) ve P (1,17) elementlerinde belirgin artışlar olduğunu göstermiştir. Buna karşın Fe (1,00) ve Cu (1,01) değerleri benzer kalmış, Mg (0,64) ve Na (0,85) azalmıştır. Sonuç olarak, yangından bir yıl sonra dahi toprak kimyasında anlamlı değişimlerin sürdüğü ve bu etkinin yangın sonrası toprak yönetimi ile rehabilitasyon planlamasında dikkate alınması gerektiği belirlenmiştir.
Keywords : Orman yangını, toprak kimyası, makro ve mikro elementler, zenginleşme faktörü, Akdeniz ekosistemi

ORIGINAL ARTICLE URL