İmam Hatip Lisesi Öğrencilerinin Dini İnanç Eğilimlerinin Psikolojik Açıdan İncelenmesi

Authors : Servet Yilmaz, Fatma Nur Özdemir
Pages : 43-74
Doi:10.59379/tdpd.1711311
View : 157 | Download : 255
Publication Date : 2025-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :İnanç eğilimleri, insanlık tarihindeki düşünsel gelişimlerin bir sonucu olarak evren ve varoluşa yönelik farklı kavramsal yaklaşımlar sunmakta; ateizm, deizm ve agnostisizm gibi akımlar ise varlık, Tanrı, bilgi ve inanç alanlarına ilişkin temel tutumları temsil ederek bireylerin ve toplumların dünya görüşlerinin şekillenmesine katkıda bulunmaktadır. Bu makale, Türkiye’de dinî eğitimin uygulandığı özel bir okul türü olan İmam Hatip Liselerinde öğrenim gören öğrencilerin ateizm, deizm ve agnostisizm gibi teistik olmayan inanç eğilimlerine yönelik tutumlarını psikolojik açıdan incelemeyi amaçlamaktadır. Son yıllarda medyada yer alan bazı haberlerde gençler arasında dinî inançta zayıflama, geleneksel dinî yapılardan uzaklaşma ve alternatif inanç sistemlerine yönelme gibi eğilimlere dikkat çekilmekte; bu bağlamda zaman zaman İmam Hatip Lisesi öğrencileri de tartışmaların merkezine konumlandırılmaktadır. Bu çalışmada söz konusu inançsızlaşma iddialarının Çorum ili örneğinde bilimsel yöntemlerle incelenmesi hedeflenmiş; öğrencilerin Tanrı, peygamber ve ahiret tasavvurları ile ibadet pratikleri ve belirtilen dinî akımlara ilişkin algıları değerlendirilmiştir. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş, yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak önceden hazırlanan sorular öğrencilere aynı biçimde ve aynı sırayla yöneltilmiştir. Çalışma grubunda amaçlı örnekleme yöntemi tercih edilmiş; iki Proje İmam Hatip Lisesi ile iki geleneksel İmam Hatip Lisesinden toplam 39 öğrenci çalışmaya dâhil edilmiştir. Veriler içerik analizi ve betimsel analiz teknikleriyle çözümlenmiş; bulgular kavramsal temalar altında sınıflandırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre katılımcıların büyük çoğunluğu kendini teist olarak tanımlamakta ve Allah’a, peygamberlere ve ahirete inandıklarını ifade etmektedir; ancak öğrencilerin beyanlarından bu inançların ibadet pratiklerine tam olarak yansımadığı anlaşılmaktadır. Öğrencilerin ateizm, deizm ve agnostisizm kavramlarına ilişkin bilgi sahibi olmalarına karşın, bu görüşleri benimseme eğiliminde olmadıkları tespit edilmiştir. Katılımcılar, bu yaklaşımları çoğunlukla mantıksız, tutarsız ve sorumluluktan kaçış olarak değerlendirmektedir. İmam Hatip Liselerinde farklı inanç eğilimlerinin arttığı yönündeki iddiaların genel geçer bir gerçekliğe dayanmadığı, ancak dinî pratiklere yönelik eksiklikler ve buna bağlı suçluluk duygusunun olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma, İmam Hatip Lisesi öğrencileri özelinde gençlerin dinî inanç yapıları üzerinde farklı dinî eğilimlerin etkisini anlamaya yönelik, din psikolojisi literatürüne nitel veri temelli özgün katkılar sunmaktadır.
Keywords : Din psikolojisi, İnanç yönelimi, Ateizm, Deizm, Agnostisizm

ORIGINAL ARTICLE URL