Türk Din Psikolojisinde Akademisyen Bir Din Psikoloğu: Hüseyin Certel Üzerine Biyografik Bir Araştırma

Authors : Mustafa Koç

Pages : 165-286

Doi:10.59379/tdpd.1824225

View : 84 | Download : 161

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Din psikolojisi alanında bilimsel araştırma yapan ve akademik metin üreten alan aktörüne ‘din psikoloğu’ denir. Bu makalede, Türkiye’de din psikolojisi alanında yapılan bilimsel çalışmalara önemli katkıları olan akademisyen din psikoloğu Hüseyin Certel’in (a) akademik hayatı, (b) özel ilgi alanları, (c) akademik çalışmaları, (d) lisans ve lisansüstü dersleri, (e) yönettiği lisansüstü tezleri ve (f) Türk din psikolojisi çalışmaları üzerine kişisel düşüncelerine yer verilmiştir. Sonuç olarak makalede; (i)-akademik hayatına ilişkin Certel’in 12 yaşında ilköğrenimini Bucak ilçesi Keçili Köyü’nde tamamladığı; 19 yaşında Isparta Gönen İlköğretmen Okulu’ndan mezun olarak ortaöğrenimini bitirdiği; 24 yaşında Atatürk Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi’nden mezun olarak yükseköğrenimini tamamlayıp Adıyaman ve Burdur’da meslek dersleri öğretmenliği yaptığı; 36 yaşında Atatürk Üniversitesi’nde din psikolojisi bilim dalında ‘bilim doktoru’ olduğu; 30 yaşında Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde akademik çalışma yaşamına başladığı; Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde 37 yaşında ‘yardımcı doçent’; Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde 48 yaşında ‘doçent’ ve 53 yaşında aynı ana bilim dalında ‘profesör’ unvanlarını aldığı; adı geçen üniversitede öğretim üyesi olarak çalışırken 67 yaşında yaş haddinden emekli olduğu; dolayısıyla toplamda 37 yıl bu iki üniversitede akademisyenlik yaptığı; (ii)-‘(a) tasavvuf psikolojisi, (b) ibadet psikolojisi, (c) dindarlık ve suç ilişkisi, (d) dinsel iletişim, (e) manevi danışmanlık ve rehberlik, (f) sosyal psikoloji ve (g) kutsal metinlerin psikolojik yorumu’ gibi özel ilgi alanları (n=7) olduğu; (iii)-Türk din psikolojisi tarihindeki bağlamsal konumu olarak Certel’in ikinci nesil din psikologlarının yer aldığı orijinal literatürün anlaşılması sürecini kapsayan ikinci dönem [1980-1999] içerisinde değerlendirilebileceği; (iv)-toplam olarak dikkate değer düzeyde (n=34) çalışmaları/eserleri bulunan Certel’in yayınlarının ürün çeşitliliğine göre bakıldığında ise en çok makale-sinin (n=25) olduğu, bunu da sırasıyla kitaplarının (n=6) ve tezleri (n=1) ile bildirilerinin (n=1) ve kitap bölümlerinin (n=1) izlediği; (v)-hem lisans hem de lisansüstü düzeyde dersler (n=13) veren Certel’in en çok lisans düzeyinde (n=7) dersler verdiği; (vi)-Certel’in öğretim üyeliği boyunca yönettiği lisansüstü tezlere bakıldığında da çok sayıda yüksek lisans tezi (n=38) ve doktora tezi (n=5) yönettiği saptanmıştır.
Keywords : Din psikolojisi, Biyografik çalışma, Din psikoloğu, Hüseyin Certel, Bilim tarihi, Literatür

ORIGINAL ARTICLE URL