İdil-Ural’a Çarlık Misyoner Matbuatı Gözünden Bakmak: Pravoslavnıi Blagovestnik Dergisi ve Rus-Tatar Rekabeti

Authors : Emre Özsoy

Pages : 175-204

Doi:10.32449/egetdid.1660230

View : 41 | Download : 36

Publication Date : 2025-06-24

Article Type : Research Paper

Abstract :Çarlık idaresi, Kazan Hanlığının işgalinin ardından İdil-Ural’da büyük ölçekli bir misyonerlik faaliyetine girişti. Devlet-kilise ortaklığı ile yürütülen bu sürecin ilk yıllarında cebri yöntemlere başvurulmakla birlikte istenilen sonucun alınamaması yeni metotları doğurdu. Bu kapsamda özellikle on dokuzuncu yüzyıla gelindiğinde eğitim üzerine temellendirilmiş yeni uygulamalar kendisini gösterdi. Bu yeni misyonerlik programında İdil-Ural bölgesi özelinde kısaca iki şey üzerinde yoğunlaşıldı. İlki; Müslüman unsurların (daha çok Tatarların) her türlü faaliyetlerini kısıtlamak, ikincisi; gayri-Rus halkların İslamlaşmasını önlemek ve onları Ruslaştırıp samimi bir Ortodoks’a dönüştürmek. Bu amaca yönelik olarak; misyoner okulları ve cemiyetler açmak, yerel dilde eğitim vermek ve çeviri çalışmaları yapmak, misyonerleri her yönden eğitmek ve Ortodoks inancına dayalı yayınlar çıkarmak gibi çok sayıda araca başvuruldu. Bu kapsamda ortaya çıkan yayınlardan biri de “Pravoslavnıi Blagovestnik” oldu. Bu makalede; Rus Ortodoks Misyoner Cemiyeti’nin yayın organı “Pravoslavnıi Blagovestnik dergisi üzerinden, Rus misyonerlik hareketinin, İdil-Ural’daki gayri-Rus halkları Ruslaştırılma ve Hristiyanlaştırma faaliyetlerinde, Müslüman Tatarlarla giriştiği mücadelesi ele alınmaktadır. Çalışmada, devlet ve kilise iş birliği ile yürütülen misyonerlik programından istenilen sonuca ulaşılamadığı, Tatar toplumunun ve dolayısıyla İslâm inancının İdil-Ural’da bir rakip olarak ortaya çıktığı, çevresindeki gayri Rus halkları dil, kültür, eğitim, matbuat ve ekonomik alanda etkisi altına alarak “Müslüman Tatar’a” dönüştürdüğü görülecektir.
Keywords : Pravoslavnıi Blagovestnik, İdil-Ural Tatarları, Rus Misyonerliği, Nikolay İlminski, Çarlık Rusya

ORIGINAL ARTICLE URL