Üstün Yetenekli Ortaokul Öğrencilerinin Hak ve Sorumluluk Kavramına İlişkin Metaforik Algıları

Authors : Gülşah Yavuz, Elmaziye Temiz

Pages : 2671-2701

Doi:10.37217/tebd.1641562

View : 136 | Download : 180

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırmanın amacı üstün yetenekli ortaokul öğrencilerinin hak ve sorumluluk kavramlarına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgelemleri ortaya çıkarmaktır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden görüngü bilim desende gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Bursa ilinde bulunan bilim ve sanat merkezlerine devam etmekte olan 6. ve 7. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından oluşturulmuş olan kişisel bilgi formu ve metafor belirleme formu kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Katılımcıların hak kavramına ilişkin ürettikleri 41 geçerli metafordan en çok tekrar edileni demokrasi metaforudur. Hak kavramına yönelik geliştirilen metaforlar ortak özelliklerine göre 19 farklı kavramsal kategoriye ayrılmış; “Denetim”, “Kişisel Deneyimler”, “Toplumsal Düzen” ve “Yaşamın Temelleri” olmak üzere dört farklı tema oluşturulmuştur. Sorumluluk kavramına ilişkin üretilmiş olan geçerli 40 metafordan tekrar edilme sıklığı en çok olan metaforlar görev ve zorunluluk metaforlarıdır. Sorumluluk kavramına ilişkin geliştirilen metaforlar ortak özelliklerine göre 13 farklı kavramsal kategoriye ayrılmış; “Anlam”, “Başarı”, “Büyüme”, “Düzen”, “Mesuliyet”, “Sürdürülebilirlik”, “Talep”, “Temel İhtiyaçlar” ve “Zorluk” olmak üzere dokuz farklı tema oluşturulmuştur. Her bir kavrama ilişkin üretilmiş olan metaforların kavramsal kategorileri ile katılımcıların demografik özellikleri arasındaki bağımlılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Araştırma sonuçlarına dayalı olarak önerilerde bulunulmuştur.
Keywords : Üstün yetenekli öğrenci, Hak, Sorumluluk, Metafor

ORIGINAL ARTICLE URL