Ortaokul Öğrencilerinin Ekrandan Okuma Kavramına Yönelik Metaforik Algılarının İncelenmesi

Authors : Ali Umut Aşcı, Latif İltar, Yılmaz Yeşil

Pages : 1185-1212

Doi:10.37217/tebd.1690915

View : 309 | Download : 239

Publication Date : 2025-08-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin ekrandan okuma kavramına yönelik metaforik algılarını belirlemek ve bu metaforları incelemektir. Bu amaç doğrultusunda “Ortaokul öğrencilerinin ekrandan okumaya ilişkin metaforik algıları nelerdir?” sorusuna yanıt aranmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu 267 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Öğrencilerden ekrandan okumaya ilişkin metaforik anlamlandırmalar oluşturmaları istenmiştir. Veriler, araştırmacılar tarafından hazırlanan metafor belirleme formları aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Metaforlar beş aşamada çözümlenmiştir: (1) Ayıklama aşaması, (2) Kodlama ve metafor belirleme aşaması, (3) Ulam belirleme aşaması, (4) Verilerin bilgisayar ortamına aktarılması ve çözümlenmesi, (5) Geçerlik ve güvenirlik. Belirlenen üç ana ulama göre toplam 205 metafor çeşidi tespit edilmiştir. Öğrencilerin en çok ifade ettiği metaforlar dünya, insan, uzay, yıldızlar, ansiklopedi, dağ, gözlük, kaydıraktan kaymak, güneş, oyun, yağmur, lunapark, araba, arı, dünyanın dönmesi, meteor, roket, rüzgâr, su, trambolin, toprak kayması, uçak imgeleridir. Ayrıca öğrencilerin sınıf düzeyleri ve cinsiyetleri ile metaforların ana ulamlara dağılımı arasında anlamlı bir ilişki olmadığı saptanmıştır. Öğrencilerin okuma tercihlerine bakıldığında ise katılımcıların yarısından fazlasının ekrandan okumayı tercih ettiği görülmüştür. Öğrencilerin oluşturdukları metaforlarda; eğlence, beğeni, zengin içerik sunma, farklı kullanım imkânları sağlama, hızlı ekran kullanımı, ışık ve renk unsurları gibi noktalara dikkat çektikleri görülmektedir.
Keywords : Ekrandan okuma, Metafor, Basılı materyal, Okuma tercihleri

ORIGINAL ARTICLE URL