Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde Yönetmeliklere İlişkin Bir Değerlendirme

Authors : Mürşide Şimşek
Pages : 163-187
Doi:10.54699/andhd.1764967
View : 137 | Download : 453
Publication Date : 2026-02-13
Article Type : Research Paper
Abstract :Anayasaların temel işlevlerinden bir tanesi devletin gücünün yasama, yürütme ve yargı erkleri arasında nasıl paylaştırılacağını hukuk aracılığıyla belirlemek ve bu erklerin yetki alanlarının sınırını çizmektir. Yürütmenin yetki alanı anayasalardaki hükümet sistemlerine göre farklılık gösterir. Yürütmenin yetki alanının değişmesine sebep olan hükümet sistemi değişiklikleri, idari işlemleri yapmaya yetkili makamların değişmesine de yol açabilmektedir. Literatürde Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçildikten sonra idari işlemlerdeki değişiklikler hakkında yapılan incelemelerin Cumhurbaşkanlığı kararnameleri alanında yoğunlaştığı, yönetmelikler konusunda az sayıda çalışma yapıldığı görülmüştür. Makalede yönetmelikler hakkındaki tartışmalı konulara, farklı hükümet sistemlerinde yürütme organlarının yetki alanları ve hukuk devleti ilkesine yaklaşımları ile idari işlem teorisi birlikte değerlendirilerek katkı sunmak amaçlanmıştır. Bu kapsamda öncelikle 1982 Anayasası döneminde uygulanmış olan parlamenter ve yarı başkanlık sistemlerinde devlet başkanının yetki alanı, bu sistemleri uzun süredir uygulamakta olan İngiltere ve Fransa örnekleri üzerinden ele alınmıştır. Daha sonra Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin büyük ölçüde benzediği başkanlık sisteminin beşiği kabul edilen Amerika Birleşik Devletleri’nde başkanın idari konulardaki yetki alanı araştırılmıştır. Son olarak Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi kapsamında yönetmelikler hakkındaki tartışmalı konulardan Cumhurbaşkanlığı yönetmelikleri ile diğer yönetmelikler arasında hiyerarşi olup olmadığı ve Cumhurbaşkanı’nın yönetmelikleri yayınlama konusunda yetki sahibi olup olmadığı hususları mahkeme kararlarıyla birlikte incelenmiştir. Konuya ilişkin hukuk devleti ilkesi temelinde çözümler önerilmiştir.
Keywords : Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, Yürütmenin Düzenleme Yetkisi, Yönetmelik, Hukuk Devleti İlkesi, Anayasa Mahkemesi

ORIGINAL ARTICLE URL