ÂŞIKLIK GELENEĞİNİN OLUŞUMUNDA BÂTINİ TEKKELERİN ÖNEM

Authors : Caner IŞIK

Pages : 111-122

View : 37 | Download : 9

Publication Date : 2021-03-02

Article Type : Research Paper

Abstract :Âşıklık geleneğinin XVI. yüzyıldan itibaren şekillendiği kabul edilir. Geleneğin günümüze nasıl bir süreç içinde geldiği hususunda değişik iddialar vardır. Âşıklık geleneğinin başlangıcını Bâtıni Tekkelerle ilişkilendiren İlhan Başgöz’ün belirlemesi, söz konusu geleneğin tarihsel bir süreç içinde anlaşılmasını daha da kolaylaştırmaktadır. Başgöz’ün işaret ettiği noktadan hareketle, Türk saz şairlerinin tarihsel süreç içinde şamandan ozana, ozandan derviş şaire, derviş şairden de Aşık’a doğru bir değişim izlediği tespiti rahatlıkla yapılabilmektedir. Makalemizde âşıklık geleneği tarihsel bir süreç içinde açıklanıp, İlhan Başgöz’ün belirlemelerinin Türkmen Bâtıni geleneğini, özelde Alevi ve Bektaşi çalışmalarını nasıl olumlu yönlendirdiği, örneklenerek açıklanacak ve bütünlüklü bir yaklaşım ortaya konulacaktır. Âşıklık geleneğinin oluşum süreçlerinde Türkmen Batıni geleneğinin iki farklı koldan gelişmesinin tespiti yapılarak, Alevilerin daha çok konar göçer ve kırsal bölge Batıni Türkmenleri olduğu vurgulanacak ve diğer kolun aşıklık geleneğini oluşturanların ise yerleşik Sünni Türkmenler olduğu tespiti yapılacaktır. Süreç içinde bu iki kolun Türk sözlü şiir geleneği temelinde karşılıklı etkileşimi ve ilişkisi olsa da kendilerine özgü kendi geleneklerini oluşturdukları ifade edilecektir. Günümüzde Türk halk şiir geleneğini bütünsel olarak kavrayabilmek, Türk toplumunu oluşturan unsurların, tarihsel süreç içinde doğru anlamlandırılması ile mümkün olacaktır.
Keywords : Âşık, Âşıklık Geleneği, Bâtınilik, Alevilik

ORIGINAL ARTICLE URL