RÛM’UN(ANADOLU’NUN) GÖZCÜSÜ KARACA AHMED VE UŞAK KARACAAHMET KÖYÜ

Authors : İzzeddin Yıldırım, Saim Savaş

Pages : 77-110

Doi:10.60163/tkhcbva.1586505

View : 123 | Download : 120

Publication Date : 2025-06-22

Article Type : Research Paper

Abstract :Karaca Ahmed ve onunla birlikte geldiği düşünülen cemaatinin, Moğol baskısı sonucu meydana gelen nüfus hareketliliği esnasında Batı Anadolu’ya ve bilhassa Germiyan bölgesine gelmiş olmaları muhtemeldir. Söz konusu nüfus hareketliliği sonucunda Karaca Ahmed ve cemaatinin Anadolu ve Balkanlar’ın birçok yerinde izler bıraktığı söylenebilir. İnceleme konumuz olan Karaca Ahmed’in dışında Hacım Sultan ve Dedebalı’nın da yine Kirman bölgesinden geldikleri için beyliklerine Germiyan Beyliği adını veren beyliğin topraklarında bulunmaları bu ihtimali güçlendirmektedir. Her üç ismin de sonradan Hacı Bektaş-ı Veli ve Bektaşilik ile ilişkilendirilmeleri yani Bektaşi geleneğine dâhil edilmeleri meselenin sadece Germiyanoğulları Beyliği arazisi ile sınırlı kalmadığını ve daha geniş bir coğrafyayı ilgilendirdiğini göstermektedir. Nitekim her üç şahsiyet ile ilgili Osmanlı arşiv belgelerine yansıyan belge ve bilgilerin bütün Anadolu ve Balkan coğrafyasını ilgilendirmesi bu gerçeğin bir ifadesi olarak değerlendirilmelidir. Bilhassa Dedebalı ve Karaca Ahmed’in Anadolu ve Balkanlarda benzer şekilde ve birbirlerine yakın coğrafyalarda yerleşmeleri ya da iz bırakmaları da aynı gelişmenin sonucu olarak görülmelidir. Osmanlı arşiv kayıtları incelendiğinde araştırma konumuz olan Uşak’ın Ulubey ilçesine bağlı Karacaahmet1 köyünün haricinde yine Uşak’ın Banaz ilçesine bağlı Kaplangı köyünde de Karaca Ahmed’le ilişkilendirilen, zaviye ile Uşak’ın Kâfirviran karyesinde çiftlik ve yine inceleme konumuz olan Karacaahmet köyünün güneyinde Denizli/Lazkiye’ye bağlı Karaca Ahmedlü karyesinin ve doğusunda Karahisar-ı Sahib sancağı Sincanlı nahiyesinde Karaca Ahmed karyesinin bulunması, Karaca Ahmed’in veya bağlı olduğu cemaatin bölgedeki iskân ve yayılma sahalarını ve bıraktıkları izleri göstermesi açısından önemli olsa gerektir. Bu makale, Anadolu’da Bektaşilik geleneği içinde önemli bir figür olan Karaca Ahmed ve Uşak Karacaahmet köyünün Osmanlı dönemindeki sosyo-ekonomik yapısı üzerine bir araştırmadır. Uşak Karacaahmet köyünün tarihi ve sosyo-ekonomik yapısı, Osmanlı dönemi tahrir, avarız, hurufat, nüfus, temettuat defterleri ve salnameler ile tespit edilen yerel kaynaklar kullanılmak suretiyle analiz edilmeye çalışılmıştır.
Keywords : Uşak, Karaca Ahmed, Hacı Bektaş-ı Veli, Dedebalı, Hacım Sultan.

ORIGINAL ARTICLE URL