BİR KÜLTÜREL SÜREKLİLİK ÖRNEĞİ: MUĞLA VE KAZDAĞLARI TAHTACILARINDA GEÇİŞ DÖNEMLERİ

Authors : Aslı Çandarlı
Pages : 497-520
Doi:10.60163/tkhcbva.1721634
View : 104 | Download : 166
Publication Date : 2025-09-21
Article Type : Research Paper
Abstract :Oğuzların bir kolu olan Tahtacı Türkmenler kendilerine özgü inanç, gelenek ve görenekleri ile Türkistan kökenli Türk kültürünün derinliğinin ve Anadolu’daki sürekliliğinin günümüzdeki temsilcileri durumundadır. Zira doğumdan ölüme yaşamı algılayış biçimleri Türkistan’dan Anadolu’ya taşınan köklü bir mirasın izlerini taşımaktadır. Bu araştırmanın konusu Muğla ve Kazdağları çevresindeki Tahtacı Türkmenlerin hayatın geçiş dönemlerine (doğum, düğün, ölüm) ilişkin adet ve geleneklerinin incelenmesidir. Tüm bu aşamalarda gerçekleştirilen türlü uygulamaların İslam Öncesi dönem inanç özellikleri ile olan bağlarını ortaya koyabilmek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda çalışma Tahtacı Türkmen toplumunun doğum, düğün ve ölüm adetlerini kültürel kimliğin devamlılığı açısından ele almış ve tüm bu uygulamaları ata yurda ait inanç uygulamalarının günümüzdeki yansımaları olarak değerlendirmiştir. Tahtacı kültüründe gündelik yaşam pratikleri ile törensel inanç uygulamalarının birbirinden ayırt edilebilmesi pek mümkün gözükmemektedir. Örneğin; kurban geleneği ya da yatır ziyareti yaşamın her aşamasında “akıbeti hayır olsun” dileği ile gerçekleştirilen değişmez uygulamalar olarak gerçekleştirilmektedir. Yine “eşik” ve “ocak” hayatın farklı aşamaları için kutsallığına saygı gösterilen unsurlar olarak dikkat çekmektedir. Araştırmada nitel yöntemle hareket edilmiş; temel veriler derinlemesine görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Tahtacı Türkmenlerinin geçiş dönemi geleneklerinde görülen eski Türk dini ve yaşam tarzı izleri, Türk kültürünün sürekliliğini göstermesi açısından önemlidir. Bu noktada araştırma Tahtacı Türkmen Kültürü geleneklerinin korunup sürdürülmesi konusunda gerekli özenin gösterilmesi gerekliliği konusunda da bir farkındalık sağlamıştır.
Keywords : Kültür Tarihi, Tahtacı Türkmen, Eski Türk Dini, Doğum, Düğün, Ölüm, Gelenek

ORIGINAL ARTICLE URL