BABA MANSUR’UN MENKIBELERİNİN İKİLİ KARŞIT YAPILAR ODAĞINDA İNCELENMESİ

Authors : Didem Gülçin Erdem Kük

Pages : 135-150

Doi:10.60163/tkhcbva.1610036

View : 277 | Download : 481

Publication Date : 2025-12-18

Article Type : Research Paper

Abstract :Baba Mansur, Ahmet Yesevî’nin ilk halifesi olarak anılan ve Anadolu’nun kolonizasyonu sürecinde pay sahibi olan Alevi erenleri arasında yer alır. Ocak sistemi merkezli bir yapı arz eden Alevi inancında, Baba Mansur’un adını taşıyan ocağın hiyerarşik konumu, kerametleri ve mensubu olduğu soy dolayısıyla yukarıdadır. Baba Mansur, keramet motifleri bakımından oldukça zengin olan çok sayıda anlatmanın öznesi konumundadır. Menkıbe başlığı altında değerlendirilen bu anlatmaların büyük çoğunluğunun ikili karşıt yapılar üzerine kurulu olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada, hakkında yapılmış bilimsel çalışma sayısı oldukça az olan Baba Mansur’un ikili karşıt yapılar bakımından zengin menkıbelerinin ele alınıp değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, ilk aşamada Alevi inanç dairesi bağlamında velayet sahibi olarak işaretlenen Baba Mansur’un tarihî ve menkıbevi kişiliği hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra, çalışmanın teorik zeminini inşa etmek amacıyla ikili karşıtlık kavramı açıklanmıştır. Çalışmanın sonraki adımında, Baba Mansur’un sözlü kültür ortamı içerisinde dolaşımda olup yazılı kültür ortamına aktarılmış olan menkıbeleri, ikili karşıt yapılar odağında mercek altına alınmıştır.
Keywords : Halkbilimi, Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları, Menkıbe, İkili KArşıtlık, Baba Mansur

ORIGINAL ARTICLE URL