XVI. YÜZYIL OSMANLI KAYNAKLARINA GÖRE ŞAH İSMAİL SAFEVÎ

Authors : Zekeriya Işık

Pages : 245-266

Doi:10.60163/tkhcbva.1619856

View : 273 | Download : 693

Publication Date : 2025-12-18

Article Type : Research Paper

Abstract :Tasavvufî anlayışa, bir tarikat ve tekke geleneğine sahip olan Safevî ailesinin zamanla şeyhlikten şahlığa dönüşmesi, tekkeden büyük bir devlete sıçraması komşuları olan Osmanlıları da yakından ilgilendirmiştir. Osmanlıların ilk başlarda Erdebil tekkesi ve Safevî şeyhlerine bakışı dini ve manevi zaviyeden değerlendirilmek suretiyle diğer sûfî çevrelerden farklı olmamıştır. Ancak bilhassa Şeyh-Şah İsmail’in XVI. yüzyıl başlarında Safevî Devleti’ni kurmasıyla bu yaklaşım değişmeye başlamış siyasi, askeri, içtimai, dini ve mezhebi sorunların tesiriyle çok yönlü girift bir mahiyete bürünmüştür. Osmanlı yönetimi ve müelliflerinin Şah İsmail’e ve onun şahsında Safevîlere bakışlarının değişmesinde bu dini ve tasavvufi hareketin zamanla Şiîliği de merkeze alarak siyasi bir teşekküle dönüşmesi; bunu yaparken Osmanlı tebaası Türkmen aşiretlerine yönelik propaganda faaliyetlerinde bulunarak destek alması; Osmanlı coğrafyası da dâhil etrafına doğru yayılma politikası izlemesi gibi hususlar etkili olmuştur. Bu çalışma, Osmanlı-Safevî ilişkilerinin hem arttığı hem de giderek problemli bir hal aldığı söz konusu tarihi süreçte, dönemin Osmanlı kaynakları ve müelliflerinin ki, onların sosyal statüleri, inanç ve zihin dünyalarını da göz önünde bulundurarak Şah İsmail’e yaklaşımlarını çok yönlü olarak ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır.
Keywords : Şah İsmail, Safevi, Kızılbaş, Erdebil, Osmanlı

ORIGINAL ARTICLE URL