Bİ’ÂTNÂME İSİMLİ YAZMAYA GÖRE BEKTAŞİ TARİKATINDA HALİFELİK TIRAŞ ERKÂNI

Authors : Mustafa Öğe

Pages : 307-320

Doi:10.60163/tkhcbva.1637239

View : 131 | Download : 193

Publication Date : 2025-12-18

Article Type : Research Paper

Abstract :İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı 297.7 BİA 1 Bel_Yz_O.000027/20 demirbaş numarası ve Bi’âtnâme adı ile kataloğa kayıtlı olan yazma içerisinde yer alan “Haza diğer bi’atnâme-i muhtasar beyân şod” başlıklı bölüm, Bektaşi tarikatına ait bir tıraş erkânını anlatmaktadır. Daha önce transkripsiyonu yapılan metinlere oldukça benzer olmakla birlikte bazı farklılıklar da içermektedir. O nedenle çeviri metnin yapılarak değerlendirilmesi Bektaşi tarikatında uygulanan bu erkânın daha iyi anlaşılabilmesi açısından bir katkı sağlayacaktır. Ayrıca metin içerisinde yer alan Karaağaç Bektaşi Tekkesi’ne ait bazı bilgiler tekkenin tarihinin aydınlatılması açısından ipuçları sunmaktadır. Halifelik tıraş erkânının anlatıldığı bu metinde tuğ ile ilgili verilen bilgilerin diğer metinlere göre daha ayrıntılı olduğunu görüyoruz. Tuğun tüyleri gibi müridinin çok olması temennisiyle halife olarak atanan kişiye bir dua edilmiştir. Türklerde hâkimiyet sembolü olan tuğun halifelik erkânında da yer alması manevi anlamda bir hâkimiyet sembolü gibi telakki edilmiş olmasından kaynaklanıyor olabilir. Ayrıca bu tekkenin Yeniçeri Ocağı ile olan bağlantısı dolayısıyla Yeniçeri Ocağı’yla ilgili bir uygulama olması ihtimali de mevcuttur. Halifelik erkânında tuğun mevcudiyeti hakkında elimizdeki metindeki bilgilerden bir sonuç ortaya koymak mümkün olmasa da bu konuda ortaya konulacak yeni bilgiler ve kaynaklar ile aydınlatılmasının Bektaşi tarikatında halifelik erkânına dair önemli bir katkı sağlayacağı muhakkaktır.
Keywords : Bektaşilik, Erkân, Bi’âtnâme, Halifelik, Tıraş

ORIGINAL ARTICLE URL