Kriz Manevi Danışmanlığı Bağlamında Dinsel Temelli Müdahale Yaklaşımları: Teorik ve Pratik Bir İnceleme

Authors : Zeynep Karlık
Pages : 119-150
Doi:10.56432/tmdrd.1678855
View : 60 | Download : 75
Publication Date : 2025-06-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu makalenin amacı, manevi danışmanlık ve rehberlikte kriz durumuyla karşılaşan danışana uygulanabilecek dinî temelli teorik ve pratik yaklaşımlar önermektir. Ayrıca dinî inanca sahip olmayan danışanlarda maneviyat temelli uygulanabilecek metotları belirlemektir. Bu metotlarla amaçlanan danışanın bilinçaltı ve bilinç unsurlarını birleştirerek aşkınlık işlevini gerçekleştirmesidir. Bu bağlamda makale (a) travmatik krizlerden (i) doğal felaketler, (ii) maddi kayıplar, (iii) hastalık ve sakatlık durumları, (iv) boşanma ve (v) ölüm ile (b) gelişimsel krizlerden (i) evlenme, (ii) çocuk sahibi olma ve (iii) emeklilik durumlarıyla karşılaşan danışanlara aşkınlık işlevini sağlayacak İslam dini temelli hangi yaklaşımların uygulanabileceği sorusuna yanıt aramaktadır. Bilişsel ve davranışçı kuram temelli bu metotlara Kur’ân-ı Kerim ve sünnette uygulanmış yaklaşımlardan; dua, sabır, zikir, tefekkür, ibadet, sponsorluk ve doğa maneviyatı olarak dinî temelli uygulamalar örnek verilebilir. Kriz durumlarıyla birlikte günlük bilinç üzerine çıkan zihin ve ruh belirli bir gerginliğe ulaşmakta ve Tanrı’ya yönelme ihtiyacı oluşmaktadır. Danışan dua tekniğiyle bilinçaltındaki olumsuzluklarla yüzleşmekte, sabır tekniğiyle öz benliğini kontrol etmektedir. İslam dininin kutsal kitabı Kur’ân-ı Kerim’de kriz durumlarında Allah’ın isim ve sıfatlarına yönelerek dua etme yönteminin uygulandığı görülmektedir. Hadislerde uygulanan metotlar arasında sorunların bireysel olarak ele alınması, koruyucu rehberlik yaklaşımı, düzeltici rehberlik, eğitsel rehberlik, gönüllülüğe dayalı rehberlik ile empati ve ikna yaklaşımı sayılabilir. Dini inancı olmayan bireyler için logoterapi, kabul ve kararlılık terapisi (act), hümanist terapi, Gestalt terapi ve öyküsel terapi ve rüya uygulamalarına maneviyat entegre edilerek uygulanabilmektedir. Maneviyat entegre edilmiş psikoterapilerde temel amaç danışanın yaşamda anlam bulmasını sağlamaktır. Buna ek olarak danışanın psikolojik esnekliğe kavuşması, büyüme sürecini serbest bırakması, öz-sevgiyi arttırması, zıt kutuptaki kişilik özelliklerinin birleştirilmesi ve öykülerle yaşamına yön vermesi sağlanabilir. Özet olarak danışanlara kriz durumlarında bireysel ihtiyaçları göz önünde bulundurularak farklı uygulamalar yapılması gerekmektedir. Bundan dolayı literatür taramasına dayanan tanıtma (deskriptif) türünde bir derleme niteliğindeki bu makalede, kriz durumlarında danışanlara uygulanabilecek alternatif dinî temelli teorik ve pratik yaklaşımlar incelenmiştir. Sonuç olarak makalede, kriz durumlarında yaşamda anlam bulmak isteyen danışanlara inandığı değerler çerçevesinde çözüm sunacak, aşkınlık işleviyle oluşturulabilecek teorik ve pratik yaklaşımların belirlenmesi amaçlanmıştır.
Keywords : Manevi danışmanlık ve rehberlik, Kriz manevi danışmanlığı, Dini uygulamalar, Manevi yönelimli psikoterapi, Maneviyat

ORIGINAL ARTICLE URL