STRATEJİK DENETİM

Tarihin ilk dönemlerinden bu yana strateji, askeri faaliyetlerin bir parçası olarak gelişmiştir. İşletmelerde ise, 1970'lerıden sonra gelişen bir kavramdır. Bugüne kadar sayısız makale ve kitap yazıl­mış, seminerler ve eğitim programlıarı düzenlenmiş, işletmelerde yeni pozisyonlıar ve bölümler oluşturulmuştur. Kısaca, zamanın ve paranın önemli bir miktarı «strateji» kavramının geliştirilmesi için harcanmıştır (1). Geçen 10 veya 15 yıl içinde strateji konusu, stra­tejik planlama süreci üzerinde yoğunl1aşmıştır. Bu çalışmalardan çok azı stı:ıatejinin nasıl değerlendirileceği üzerinde durmuştur. Son zamanlarda stratejik planlamacılar ve yönetim kuramcıları «stra­tejik denetim» konusunda çalışmalarını yoğunlaştırmışlardır (2). Stratejik denetim konusunu ele almadan önce denetim kavra­mına bir açıklık getirmek gerekir. Ülkemizde kontrol (control) ve denetim (audit) kavramlarının eş anlamlı olarak kullanıldığı görül­mektedir. «Kontrol» kıavramı «denetim» anlamına gelen Latincede ve İngilizcede «Control» kelimesi ile ilgiHdir. Anglo-Sakson ülkele­rinde denetim «Audit» olarak adlandırılmaktadır (3). Denetim iş sürecinden bağımsız kurmay görevi üstlenmiş personel tarafından yürütülür. Kontrol ise, bir sistem içinde yer alan kontı:ıol faaliyeti­ni kapsar; otomatik olarak veya iş sürecine dahil personel tarafın­dan yürütülür (4). Yazımıza konu olan denetim kavramı da, bugünkü uygulama­ların etkinliğini ölçen ve bu uygulamaları önceden belirlenen bir amaca yönlendiren süreçtir. Denetimin es1asını süregelen faaliyet­lerin planlama sürecinde belirlenen amaçlara yönelıip yönelınediği­nin izlenmesi oluşturur (5). Bu açıklamalar doğrultusunda kontrol ve denetim kavramları eş anlamlı olarak kullanılacaktır.