Kiralananın El Değiştirmesi Durumunda Güvence Bedelinin Akıbeti

Authors : Gökcen Doğan Bandır
Pages : 637-666
Doi:10.59933/tauhfd.1851839
View : 104 | Download : 618
Publication Date : 2025-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Konut ve çatılı işyerlerine ilişkin olarak kiracıdan talep edilebilecek güvence bedeli TBK m. 342 hükmünde özel olarak düzenlenmiştir. TBK m. 342/f. 2 uyarınca taraflarca kira konusu konut ve çatılı işyeri için güvence bedeli olarak bir miktar paranın veya kıymetli evrakın verilmesinin kararlaştırılması durumunda söz konusu güvencenin bankada saklanması gerekmektedir. Uygulamada ise yaygın olarak bu emredici hukuk kuralına uyulmadığı ve halen bir miktar paranın doğrudan kiracı tarafından kiraya verene güvence bedeli olarak verildiği görülmektedir. Güvence bedelinin TBK m. 342/f. 2’ye aykırı olarak kiraya verene doğrudan teslim edildiği durumlarda daha sonra kiralanan el değiştirirse güvence bedelinin akıbeti ayrı bir sorun teşkil etmekte, zira kanuna aykırı olarak kiraya verene teslim edilen güvence bedelinin yeni malike devri de söz konusu olamayacağından kimden talep edileceği sorunuyla karşılaşılmaktadır. Kiralananın el değiştirmesi durumunda TBK m. 310 uyarınca kira ilişkisi kiralananı edinen yeni malike geçer. Bunun sonucunda kiralananın konu olduğu kira sözleşmesi taşınmazın yeni maliki ile kiracı arasında devam eder. Kira sözleşmesinin sona ermesi durumunda taraflarca bu hususta yapılan anlaşmaya dayanarak kiracının önceki malike vermiş olduğu uygulamada depozito olarak adlandırılan güvence bedelinin iadesi gündeme gelir. Güvence bedelini iade borcu kural olarak kiraya verendedir. Bununla birlikte önceki kiraya verenin söz konusu güvence bedelini, taşınmazı temlik alana ayrıca temlik etmediği durumlarda kiraya verenin yararlanamadığı güvence borcunun iadesi talebiyle karşı karşıya kaldığı görülmektedir. Yargıtay’ın ilgili depozito bedelinin ayrıca temlik alana temlik edildiğinin ispatlanamadığı durumlarda iade talebinin muhatabının eski malik olduğu yönünde kararları mevcuttur. Bu kararların somut olay adaletinin sağlanması -ve aynı zamanda usul ekonomisi- amacıyla verilmiş olduğuna şüphe yoktur. Bununla birlikte özellikle kiralanan el değiştirdikten sonra uzun yıllar devam eden kira ilişkileri bakımından kiracının güvence bedelini önceki kiraya verenden talep etmesi çeşitli zorluklar barındırmakta ve çoğu zaman adres değişikliği gibi nedenlerle mümkün olmadığından kiracının güvence bedelini elde edememesi sonucunda mağduriyeti söz konusu olmaktadır. Çalışmamızda öncelikle güvence bedelinin hukuki niteliği üzerinde durulmuş; devamında ise konut ve çatılı işyeri sözleşmesi ve diğer kira sözleşmelerinin TBK m. 310 kapsamında kira konusunu temlik alana geçişinden sonra sona ermesi halinde kiracının güvence bedeline ilişkin iade talebinin muhatabının kim olması gerektiği meselesi ele alınmıştır.
Keywords : Kira sözleşmesi, güvence bedeli, depozito, kira konusunun temliki, TBK m. 310, TBK m. 342

ORIGINAL ARTICLE URL