AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİNDE BAŞKANLIK, KARARNAME VE DİN-DEVLET İLİŞKİLERİ

Authors : Hasan Tahsin Fendoğlu
Pages : 521-554
Doi:10.54049/taad.1809412
View : 142 | Download : 350
Publication Date : 2025-10-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’nin siyasal yapısı sadece Başkanlık sistemi üzerine kurulu değildir. Sistemin dört önemli ayağı vardır, bunlar başkanlık, kongre, yargı ve federalizmdir. ABD Başkanlık sistemi diğer demokrasiler için de önemli olan iki sütun üzerinde durur, güçler ayrılığı ile kontrol ve denge. Anayasa’da açıkça yer almasa da ABD Başkanlarının yasama fonksiyonu niteliğinde, genel ve kişilik dışı, tek taraflı düzenleme yapma yetkileri mevcuttur. ABD’de 3 çeşit Başkanlık kararnamesi vardır. Birincisi, doğrudan Anayasa esas alınarak çıkarılır ki bunlar genellikle dış ilişkiler, milli savunma gibi konular için yapılır. İkincisi, Kongre Başkana kanunla düzenleme yetkisi verebilir. Üçüncüsü, kanuna dayanılarak yapılan düzenleyici idari işlemlerdir (yönetmelik, genelge gibi). ABD Başkanlarının tek taraflı olarak çıkarttıkları düzenlemeler, hepsi olmasa da genellikle, kanun gücünde olan kararnamelerdir. Bu itibarla Başkanlık kararnameleri yasama işlevi niteliğindedir; yani yürütmenin dolaylı yasama işlevidir. Başkanlık kararnamelerinin hepsi kanun gücünde değildir. Şayet Başkanlık kararnamesi, Anayasa ve kanundan kaynaklanıyorsa kanun gücündedir ve Resmi Gazete ile yayımı şarttır. Executive orders dışındakilerin yayımı Başkanın rızası ile olur. ABD sistemi kurulduğu zaman, dünyanın en güçlü devletlerinden bir olan Türk İmparatorluğundan azade kalması düşünülemez. Metinde ABD ile Osmanlı yönetim yapısının benzer ve farklı yönlerine de değinilmiştir. ABD mevcut ve önceki yönetiminin Evanjelizm ile ilişkisi çalışmada değerlendirilmiş, Osmanlı dönemindeki münasebetler de incelenmiştir. ABD Başkanı Trump ve kararnameleri üzerinde de durulmuş ve analizler yapılmıştır.
Keywords : ABD, Başkan, Başkanlık Kararnamesi, Osmanlı, Evanjelizm, Trump

ORIGINAL ARTICLE URL