8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın Muhafazakâr ve Liberal Mühendis Habitusunun İnşa Süreci Olarak İstanbul Teknik Üniversitesi Yılları (1945-1950)

Authors : Sami Orçun Ersay
Pages : 563-582
Doi:10.18037/ausbd.1711881
View : 103 | Download : 94
Publication Date : 2025-09-25
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışmanın, birbirine neden-sonuç bağıyla bağlı iki temel amacı vardır. Bunlardan ilki ve makalenin kaleme alınma motivasyonunu oluşturan unsur, 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal’a dair ilgili literatürdeki “verili değer” problemidir. Verili değer problemi, siyasi kimlik ve mizaç hususunda Özal’a atfedilen liberal-muhafazakâr kimliğinin, akademik çalışmalarda sorunsallaştırılmadan, özcü bir bakış açısıyla, ilgili alan yazınında sürekli yeniden üretilmesiyle ilgilidir. Bu perspektif, Özal’ı merkez alan akademik yazında; tekil, kendi tarihsel gerçekliğinden dahi yalıtılmış, genelleştirilmiş; bu yüzden olası nüans farklılıklarını gözden kaçıran Turgut Özal anlatılarının üretilmesine sebep olur. Özal ile ilgili literatürü hegemonyasına altına alan bu yaklaşımın, ağırlıkla odaklandığı dönem aralığı ise Özal’ın kamusal tanınırlığının arttığı 1980’lerin başından 1993’teki ölümüne kadar geçen 13 senedir. Halbuki biyografik bir öznenin sosyo-politik kimliği, yaşam hikayesinin daha erken evrelerinde oluşur. Bu durum çalışmanın ikinci temel amacını da ortaya çıkarır: Turgut Özal’ın sosyo-politik kimliğinin oluşum sürecinin, kritik bir evresi olarak İstanbul Teknik Üniversitesi yıllarının mercek altına alınması gerekliliği. Bu bağlamda makale, Özal’ın 1945-1950 yılları arasında İTÜ’de geçirdiği yıllarını odağına alır. Çalışma bu süreç içerisindeki tarihsel malzemeyi; biyografi teorisi, sözlü tarih ve Bourdieu sosyolojisinin temel kavramları olan habitus, sermaye ve alan kavramları ile birlikte düşünen üçlü bir yöntem ile işler. Anılan üçlü yöntem izleğinde ulaşılan temel bulgu, çalışmanın ana sorunsalıyla tutarlı bir şekilde, Turgut Özal’ın sosyo-politik kimliğinin oluşum sürecinde üniversite yıllarının kritik bir önemi haiz olduğudur.
Keywords : Turgut Özal, verili değer problemi, liberalizm, muhafazakârlık, biyografi teorisi, Bourdieu sosyolojisi

ORIGINAL ARTICLE URL