Dalaman Çayı Havzası’nın Morfometrik Analiz Yöntemleri Kullanılarak Alt Havza Kapsamında Taşkın Duyarlılık Önceliklendirmesi

Authors : Murat Uzun, Kadir Tatlıdil

Pages : 68-84

Doi:10.56130/tucbis.1807763

View : 225 | Download : 425

Publication Date : 2025-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Dünyada son yıllarda frekansı ve etkisi artan taşkınların duyarlılık analizlerinde Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), Uzaktan Algılama teknikleri, morfometrik analizler, yapay zeka yöntemleri ve istatistiki verilerin entegrasyonunu içeren sistematikler kullanılmaktadır. Bu çalışmada da Dalaman Çayı1 Havzası’nı oluşturan 8 alt havza kapsamında morfometrik analiz sonuçlarının farklı jeo-istatistiki yöntemler kullanılarak taşkın duyarlılık önceliklendirmesi modellenmiştir. Araştırmada ilk olarak çizgisel, alansal ve rölyef kapsamında 15 farklı indis ile alt havzaların morfometrik analiz sonuçları hesaplanmıştır. Daha sonra elde edilen morfometrik veriler Pearson Korelasyon katsayısı ile analiz edilmiştir. Elde edilen kantitatif verilerle taşkın sıralama yöntemi ve Normalleştirilmiş Morfometrik Taşkın İndisi (NMFI) yöntemi ile 2 farklı model olarak taşkın duyarlılık düzeyi ve önceliklendirmesi açısından Dalaman Çayı Havzası analiz edilmiştir. Analiz sonuçları özellikle havzanın yukarı çığırında yer alan alt havzaların (6, 7 ve 8 no’lu havzalar) taşkın duyarlılığının daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Morfometrik sıralama yöntemine göre 3 alt havza, NFMI’ye göre 5 alt havza yüksek düzeyde taşkın duyarlılığına sahiptir. Dalaman Çayı havzasında daha önce meydana gelmiş 23 taşkın verisi ile morfometrik analizlerle oluşturulan taşkın duyarlılık sonuçları karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma sonucuna göre özellikle önceliklendirmede ilk sırada yer alan ve yüksek taşkın duyarlılığına sahip 6, 7 ve 8 numaralı alt havzalarda geçmiş taşkınların %64’ünün gerçekleştiği tespit edilmiştir.
Keywords : Morfometrik Analiz, Taşkın Duyarlılığı, CBS, Önceliklendirme, Dalaman Çayı Havzası

ORIGINAL ARTICLE URL