İntravenöz yolla yüksek dozda ve orta-uzun süreli verilen deksametazon ve metilprednizolon tedavilerinin hipotalamus-hipofiz-adrenal (HHA) aksa etkisi

Authors : Doğuş VURALLI, Ayfer ALİKAŞİFOĞLU

Pages : 333-338

Doi:10.12956/tchd.644700

View : 39 | Download : 9

Publication Date : 2020-06-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Amaç: Uzun etkili ve potent bir glukortikoid olan deksametazon ve orta etkili ve orta etki gücü olan metilprednizolonun intravenöz puşe olarak verilmesinin adrenal yetmezliğe neden olup olmadığını ve veriliş şeklinin adrenal yetmezlik riskini değiştirip değiştirmediğini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Yaşları 2 ay ve 18 yaş arası değişen ve son 3 yılda çeşitli sebeplerle on günden daha uzun süre intravenöz deksametazon veya metilprednizolon tedavisi alan ve steroid tedavisinin kesilmesi açısından Çocuk Endokrinoloji bölümüne yönlendirilen 46 olgu insert ignore into journalissuearticles values(24 kız, 22 erkek); çalışmaya dahil edildi. Olguların yaşı, kortikosteroid tedavisi alma süreleri insert ignore into journalissuearticles values(gün);, hidrokortizon eşdeğeri olarak ortalama tedavi dozu insert ignore into journalissuearticles values(mg/m 2 /gün);, tedavi alırken değerlendirilen bazal ACTH ve kortizol düzeyleri, düşük doz ACTH testi zirve kortizol yanıtı kaydedildi. Serumda bazal sabah kortizol düzeyi 3 μg /dl`nin insert ignore into journalissuearticles values(85 nmol/L); altında olması kortikosteroid kullanımına bağlı adrenal yetmezlik lehine değerlendirilirken 20 μg /dl`nin üzerinde olması n ormal kabul edildi. Düşük doz ACTH testinde zirve kortizol düzeyinin ≥ 18 μg/dl insert ignore into journalissuearticles values(500 nmol/L); olması normal olarak değerlendirildi . Bulgular: Olguların ortalama yaşları 7.9 ±5.8 yıl insert ignore into journalissuearticles values(aralık 2 ay-18 yıl);, ortalama kortikosteroid kullanma süreleri 26.2 ±11.8 insert ignore into journalissuearticles values(aralık 12-75); gün, ortalama günlük doz sayısı 2.2 ±1.2 insert ignore into journalissuearticles values(aralık 1-4);, ortalama hidrokortizon eşdeğeri kortikosteroid dozları 235.6 ±114.6 insert ignore into journalissuearticles values(aralık 86-428); mg/m 2 /gün idi. Olguların ortalama bazal kortizol düzeyi 9.9 ±4.0 insert ignore into journalissuearticles values(aralık 4.2-16.8); μg/dl, ortalama bazal ACTH düzeyi 30.4 ±18.6 insert ignore into journalissuearticles values(aralık 8.6-72.5); pg/ml idi. Olguların hepsinin zirve kortizol yanıtı ≥ 18 μg/dl idi. Tartışma/Sonuç: Ç alışmamızda suprafizyolojik dozlarda ortalama 26 gün gibi uzun bir sürede deksametazon ve metilprednizolon gibi güçlü glukokortikoidlerin intravenöz yolla verilmesine rağmen olguların hiçbirinde adrenal supresyon gelişmemiş olması adrenal supresyon gelişiminde tedavi süresi ve tedavi dozu kadar ilacın veriliş şeklinin de önemli olduğunu göstermektedir. Glukortikoidlerin hızlı intravenöz infüzyon/intravenöz puşe yolu ile verilmesi adrenal supresyon açısından daha az riskli olabilir. Bu konu ile ilgili daha çok sayıda vaka içeren çalışmalara ihtiyaç vardır.
Keywords : Adrenal yetmezlik, deksametazon, hipotalamo hipofizer sistem, metilprednizolon

ORIGINAL ARTICLE URL