Eyleyenler Modeli ve Değerler Kuramı Açısından “Belleville’de Randevu” ve “Kayıp Balık Nemo Filmleri Üzerine Bir İnceleme

Authors : Nida Sarışan
Pages : 158-176
Doi:10.59280/film.1695349
View : 95 | Download : 211
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Aynı yılın en iyi animasyon filmi dalında Akademi Ödülü adayları olan Les Triplettes de Belleville (Belleville’de Randevu, Slyvain Chomet, 2003) ve Finding Nemo (Kayıp Balık Nemo, Andrew Stanton, 2003) filmleri, ayrı ülke ve ayrı yaratıcıların stilleri ile birbirinden tamamen farklı evrenlerde geçmektedir. Fakat her iki film de geleneksel olmayan aile (anne, baba, çocuktan oluşmayan) ve geleneksel olamayan ana kahramanlara (eksik uzuvlu ve sorunlu olan) sahip, alternatif bir yuva fikri sunmaktadır. Hikayelerin fantazisinde maceraya atılma ve risk bulunmaktadır fakat bu yolda basit ve sıradanlık, hatta kusurlar ön plandadır. Mevcut sıradanlık, insani değerlerin oluşturduğu sevgi dolu ayrıntılarla çizilmiştir. Bu yolla, karşıtlıkların uyumunu açığa çıkarabilmek için Greimas’ın Eyleyenler Modeli’nden, anlam düzeylerinin belirlenebilmesi için ise Shalom Schwartz’ın Değerler Kuramı’ndan yararlanılacaktır. Eyleyenler Modeli’ne göre, toplam altı eyleyen üzerinden karakterler belirlenerek tablolaştırılacaktır. Eyleyenler ayrıca Greimas’ın işlevlerine göre sıraladığı; iletişim, isteyim ve güç olmak üzere üç tür eksen etrafında toplanacaktır. Eksenlerin örneklendirmesi görseller üzerinden yapılacaktır. Shalom Schwartz’ın Değerler Kuramı’ndan ise toplam on değer tipi açıklanarak, her iki film üzerinden örneklendirilerek açıklanacaktır. Son olarak çalışmada, örneklemlerden yararlanılarak, iki farklı kuram modeli üzerinden nihai bir Değerler-Eyleyenler Modeli oluşturulacaktır. Yapılacak değerler karşılaştırması ve sorgulaması sonucunda, hangi eyleyenin aracılığıyla hangi değerler üzerinden anlamın yaratıldığı saptanmaya çalışılacaktır. Böylelikle birbirinden bağımsız iki kuram; karakter ve olaylar ekseninde anlamlandırılabilecektir. Çalışmanın ana amacını oluşturan bu anlamlandırma düzeyi, tablolaştırılarak ortaya çıkarılacaktır. Sonuç olarak çalışma, Belleville’de Randevu ve Kayıp Balık Nemo filmlerini incelemektedir. İncelemenin kapsamını değerler karşılaştırması ve sorgulaması oluşturmaktadır.
Keywords : animasyon filmler, değerler analizi, fantezi, kayıp balık nemo, belleville`de randevu

ORIGINAL ARTICLE URL