Stratonikeia– Muğla Antik Kentinde VTOL Tabanlı Sabit Kanatlı İHA ile Arkeoloik Kazı Öncesinde Yapılan İHA Fotogrametrisi Uygulamasının Değerlendirilmesi

Bu çalışma, Muğla ili Yatağan ilçesi sınırlarında yer alan Stratonikeia Antik Kenti\\\'nde, arkeolojik kazı öncesinde gerçekleştirilen insansız hava aracı (İHA) fotogrametrisi uygulamasını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın odak noktası, Dikey Kalkış ve İniş (Vertical Take-Off and Landing- VTOL) özellikli sabit kanatlı bir İHA’ nın, geniş alan kapsama, yüksek çözünürlüklü görüntüleme ve zamandan tasarruf sağlama gibi avantajlarından faydalanarak arkeolojik alan haritalama sürecine katkılarını analiz etmektir. Çalışma kapsamında, kazı sezonu öncesinde yapılan uçuşlar ile elde edilen hava görüntüleri, fotogrametrik yöntemlerle işlenmiş; ortofoto mozaikler, sayısal yüzey modelleri (SYM) ve üç boyutlu (3B) modeller üretilmiştir. Bu veriler sayesinde, kazı öncesinde alanın detaylı ve güncel bir haritası oluşturulmuş, aynı zamanda mevcut yapısal kalıntıların konumları, çevresel değişimler ve potansiyel kazı alanları daha bilimsel ve veriye dayalı biçimde belirlenebilmiştir. VTOL tabanlı sabit kanatlı İHA sisteminin, geleneksel çok rotorlu İHA sistemlerine kıyasla daha uzun uçuş süresi, daha geniş alan tarama kapasitesi ve operasyonel esneklik sağladığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, sabit kanatlı sistemin arazi şartlarına olan adaptasyonu ve düşük irtifada yüksek çözünürlüklü veri toplayabilme kapasitesi, fotogrametrik çıktının doğruluğunu artırmıştır. Sonuç olarak, bu uygulama, arkeolojik kazı süreçlerinde dijital veri üretiminin ve planlamanın nasıl optimize edilebileceğini ortaya koyarken; kültürel mirasın belgelenmesinde modern teknolojilerin sağladığı katkıya dikkat çekmektedir. Stratonikeia Antik Kenti örneği, VTOL özellikli sabit kanatlı İHA sistemlerinin arkeolojik uygulamalarda etkinliğini ve sürdürülebilirliğini gösteren önemli bir örnek teşkil etmektedir.