Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi

Authors : Yalçın Kaya, Nuran Yiğit, Bülent Başaran, Hüsrev Mennan, Ruçhan Çömlek

Pages : 16-24

View : 83 | Download : 64

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Çeltik tarımında yabancı otlar başlıca sorun teşkil etmektedir. Bu yabancı otların çeltik bitkisinin besin maddesi, su ve ışığına ortak olarak verdikleri zarar %20’dan başlayarak %100’e varabilmektedir (Özer, 1993; Damar, 2006; Anonim, 2017; Güncan ve Karaca, 2018). Özellikle sucul sisteme adapte olmuş Echinochloa, Cyperus ve Alisma cinslerine ait yabancı ot türlerinin kimyasal mücadelesinde herbisitlerden kaynaklı dayanıklılık sorunları pratikte karışımlı ilaçlamaları zorunlu kılar hale gelmiştir. Özellikle çeltik yetiştiriciliğinde Echinochloa türlerinin kontrolünde bir oksin grubu olan Quinclorac aktif maddesinin etkinliği nedeniyle tercih edilmesi, bu aktif maddenin uçuculuk ve sürüklenme yeteneğinin fazla olmasından kaynaklı sınır komşularında yer alan farklı kültür bitkilerinde fitotoksisite şikayetlerini de beraberinde getirmektedir. Son yıllarda çeltik yetiştiriciliğinde yabancı ot ilaçlamasında geleneksel yöntemlerin yerini almaya başlayan ZİHA (Zirai İnsansız Hava Aracı)’lar için optimum uygulama parametrelerinin araştırıldığı projemizde, parametrelerden bir tanesi de uygulama sonrası herbisit sürüklenmesi ve bu sürüklenmeye bağlı olarak yan parsellerdeki farklı ürünlerde oluşabilecek kalıntı sorununun belirlenmesi olmuştur. Bu kapsamda, 2024 yılında Karadeniz Bölgesinde kurulan kontrollü denemelerde çeltik parsellerinin yan parsellerine mısır bitkileri ekilmiştir. Bu parsellere İHA-1 sınıfı insansız hava aracı kullanılarak çıkış sonrası dönemde Quinclorac 250 g/lt, 20 g/l Penoxsulam + 12,5 g/l Florpyrauxifen-benzyl ve Cyhalofop-butyl 200 g/lt ilaç kombinasyonu uygulanmıştır. Bu karışımlar; ülkemizde çeltik yetiştiricilerin büyük çoğunluğunun pratikte kullandıkları karışımlar ve 2020 yılında çeltikte yürütülmüş olan deşarj edilen quincloraclı sulama suyunun sebze parsellerinde oluşturduğu fitotoksisitenin araştırıldığı projeden elde edilen verilerin dikkate alınarak oluşturulmuştur (Mennan ve ark., 2023). İlaçlamayı takiben ilaçlı alana 2 m, 4 m, 6 m ve 8 m mesafede bulunan deneme parsellerinden ve kontrol parselinden 0., 1., 7., 14. ve 28. günlerde Standart Kalıntı Deneme Metoduna (Anonim, 2024) göre mısır örnekleri alınmış ve kalıntı analizlerinin yapılması için ilgili laboratuvara gönderilmiştir. Örneklerde tespit edilen aktif madde miktarları mg/kg (ppm) olarak verilmiştir. Her bir pestisit aktif maddesi için LOD ve LOQ değeri 0,01 mg/kg olarak bulunmuştur. Örneklerde tespit edilen aktif madde miktarları mısırda ülkemizde geçerli olan Maksimum Kalıntı Limiti (MRL) değerleri ile karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak; bu aktif maddelerin farklı uzaklıklardaki parsellerde değişen oranlarda ve farklı günlerde tespit edilmiş olması, bizlere çeltikte yapılan ilaçlamanın komşu parseldeki üründe pestisit kalıntısı yönüyle risk oluşturduğunu göstermiştir. .
Keywords : Çeltik, ZİHA, Sürüklenme, Kalıntı, Mısır

ORIGINAL ARTICLE URL