Arap Belâgatinde Takyîdî Mürekkebin Haber Nispeti Taşıma Problemi

Authors : Şeyma Gülsüm Önder

Pages : 844-859

Doi:10.32711/tiad.1716880

View : 86 | Download : 78

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Arap dilinde lafızlar, çeşitli açılardan taksim edilmiştir. Bunlardan biri de müfred-mürekkeb ayrımıdır. Bu ayrıma göre isim, fiil ve harften oluşan ve tek başlarına tam bir anlam ifade etmeyen lafızlara müfred denir. Mürekkeb lafızlar ise bunun aksi olup sükût edildiğinde tam bir anlam ifade edecek isnâda sahip olursa tam, aksi halde nâkıs mürekkeb adını alır. Tam mürekkeblerin haberî isnâda sahip olduğunu söyleyen belâgat âlimleri, nâkıs mürekkebleri takyîdî isnâd ile açıklar. Belâgatin meânî ilminde takyîdî isnâd ile haberî isnâd arasında farklılığın olup olmadığı tartışılmıştır. Öyle ki tartışmayı detaylı olarak ele alanlardan Teftâzânî (ö. 792/1390), takyîdî ile haberî isnâd arasında fark görmeyen belâgatçılara karşı çıkmış; Seyyid Şerîf Cürcânî (ö. 816/1413) ise takyîdîlerin zâtı itibariyle haber nispeti taşımadıklarını ancak zihnî nispetleri dikkate alındığında haber nispetini çağrıştırdıklarını iddia etmiştir. Böylece müteahhir dönem belâgat âlimleri arasında takyîdî mürekkeblerin zâtları itibariyle haber nispeti taşımadıkları görüşü kabul görmüştür. Bu makalenin amacı konuyu ilgili tarafları tespit edip ayrıntılı olarak tartışmaktır.
Keywords : Arap Dili ve Belâgati, İlmü’l-meânî, Müfred-Mürekkeb, Nâkıs Mürekkeb, Haberî İsnâd

ORIGINAL ARTICLE URL