Benzerlik ve Farklılıklar Bağlamında Belâgat ile Meânî ve Beyân İlimlerinin Tanımları Üzerine Bir İnceleme

Authors : Sedat Sağdıç

Pages : 1410-1431

Doi:10.32711/tiad.1745482

View : 116 | Download : 225

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bilindiği gibi belâgat; meânî, beyân ve bedî‘ ilimlerinden oluşmaktadır. Bu üçlü tasnifin temellerini Sekkâkî (ö. 626/1229) atsa da Kazvînî (ö. 739/1338) tarafından sistematize edilmiştir. Sekkâkî ve Kazvînî öncesi bu ilimlerin isimlendirme noktasında belli bir standartının olmadığını ve dönem dönem değişiklik arz ederek birbirlerinin yerine kullanıldığını görmekteyiz. Meânî, beyân ve bedî‘ ilimlerinin tanımları Kazvînî’yle beraber bir çerçeveye oturmuş, müteâkiben gelen hiçbir âlim bundan müstağni kalamamıştır. Daha doğrusu gerek klasik gerek modern dönem belâgat âlimleri Kazvînî’nin tanımını büyük oranda sürdürmüştür. Bu tanımlarda belâgat ile meânînin çok benzerlik gösterdiği dikkat çekmektedir. Meânînin yanı sıra beyân ve bedî‘ ilimleri de belâgatın bir dalıdır. Bedî‘ ilminin meânî ve beyânın tamamlayıcısı olduğu düşünüldüğünde belâgat târifinin onu içermemesi anlaşılabilir. Fakat beyânı kapsamadığı izlenimi vermesi karışıklığa neden olmaktadır. Çalışmada bu husus ele alınıp netleştirilecektir.
Keywords : Fesâhat, Belâgat, Meânî, Beyân, Muktezâ-yı Hâl, Tahlil

ORIGINAL ARTICLE URL