Aynülkudât el-Hemedânî’nin Filozoflara Yönelttiği Eleştiriler

Authors : Hatice Göktaş

Pages : 1679-1701

Doi:10.32711/tiad.1807246

View : 169 | Download : 235

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Aynülkudât el-Hemedânî’nin filozoflara yönelttiği eleştirileri sistematik bir biçimde analiz ederek onun akıl ve akıl ötesi mertebeye olan özgün yaklaşımını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın temel problemi, Hemedânî’nin neden ve hangi gerekçelerle filozofların metafizik konularda hataya düştüğünü düşündüğü sorusu etrafında şekillenmektedir. Çalışmanın hipotezi, Hemedânî’nin filozoflara yönelttiği eleştirilerin arka planında, velayet ve nübüvvet kavramlarıyla temellendirdiği “akıl ötesi idrak” anlayışının belirleyici olduğu; bu idrakin, hakikate ulaşmada akıldan bağımsız ve daha kapsamlı bir yöntem olarak konumlandırıldığıdır. İnceleme sonucunda Hemedânî’nin filozofların bazı görüşlerini isabetli bulmakla birlikte, üç temel meselede onların ciddi yanılgılar taşıdığını belirlediği görülmüştür: Allah’ın tekilleri bilmesi, nübüvvetin hakikati ve akıl ötesi bir idrak türünün varlığı ile niteliği. Çalışmanın ulaştığı sonuç, Hemedânî’ye göre bu üç meseledeki hataların ortak nedeninin filozofların yalnızca akla dayanarak metafizik problemlere yaklaşmaları ve akıl ötesi idraki bağımsız bir bilgi kaynağı olarak kabul etmemeleri olduğudur. Bu çerçevede makale, bu üç mesele bağlamında Hemedânî’nin felsefî eleştirilerini kendi iç tutarlılığı içinde değerlendirmektedir.
Keywords : İslam Felsefesi, Aynülkudât, Akıl Ötesi Mertebe, Tekillerin Bilinmesi, Nübüvvet

ORIGINAL ARTICLE URL