Çok Kriterli Karar Verme ile İtfaiye Hizmetlerinde Yangın Anında Kullanılacak Drone Seçimi

Authors : Sena Gül Bozer, Yusuf Bera Sanlı, Emel Güven, Tamer Eren

Pages : 77-98

Doi:10.51534/tiha.1750344

View : 191 | Download : 306

Publication Date : 2025-12-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Yangın söndürme faaliyetleri, yüksek risk içeren, zaman ve kaynak yönetiminin kritik olduğu, aynı zamanda hızlı ve doğru kararlar gerektiren karmaşık operasyonlardır. Böyle bir bağlamda, kullanılacak teknolojilerin doğru seçilmesi; operasyonel etkinliği artırmak, müdahale süresini kısaltmak ve itfaiyecilerin güvenliğini sağlamak açısından hayati öneme sahiptir. Bu doğrultuda araştırmanın temel amacı, itfaiye hizmetlerinde yangın söndürme operasyonlarında kullanılacak en uygun drone alternatifini bilimsel ve sistematik bir yöntemle belirlemektir. Çalışmada, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ve Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) birlikte uygulanmıştır. Literatür taraması sonucunda belirlenen ve itfaiyecilerin yangın sahasında karşılaştıkları zorluklar ile görev kapsamındaki temel gereksinimleri yansıtan müdahale hızı, dayanıklılık, uçuş süresi, kamera kalitesi, menzil, yük kapasitesi, çalışma sıcaklığı, bakım-onarım kolaylığı, kullanım kolaylığı, maliyet ve rüzgâr dayanımı olmak üzere toplam 11 kriter doğrultusunda, bu kriterleri karşılayan 7 farklı drone alternatifi değerlendirilmiştir. AHP yöntemi ile kriter ağırlıkları hesaplanmış, tutarlılık sağlanmış ve TOPSIS yöntemi ile alternatifler sıralanmıştır. Elde edilen bulgular, yangın söndürme operasyonlarının doğası gereği müdahale hızı, dayanıklılık ve menzil gibi özelliklerin öncelikli olduğunu ortaya koymakta ve Avy Aera (VTOL) modelinin bu gereksinimleri en iyi karşılayan alternatif olduğunu göstermektedir. Çalışma, itfaiye birimlerinin karar süreçlerine sistematik bir yaklaşım sunarak operasyonel başarıya katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Keywords : İtfaiye, Yangın söndürme, Drone, AHP-TOPSIS, ÇKKV

ORIGINAL ARTICLE URL