Isparta Darıdere havzasında morfometrik özellikler ve erozyon dinamiklerinin değerlendirilmesi: Entropi tabanlı WASPAS yöntemi ile havza önceliklendirmesi

Authors : İbrahim Dursun, Ahmet Alper Babalık

Pages : 212-223

Doi:10.18182/tjf.1728707

View : 97 | Download : 123

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Isparta ili sınırları içerisinde yer alan Darıdere havzasının morfometrik özelliklerini detaylı olarak analiz ederek, erozyon potansiyelini belirlemeyi ve alt havzaların yönetimsel önceliklerini bilimsel yöntemlerle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada öncelikle Mekik Radar Topografya Misyonu (SRTM) verilerinden elde edilen Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) kullanılarak, havzanın çizgisel, alansal ve rölyef morfometrik parametreleri hesaplanmıştır. Elde edilen morfometrik veriler, karar verici etkilerden bağımsız ve nesnel bir şekilde ağırlıklandırılmak amacıyla Entropi yöntemi ile analiz edilmiştir. Entropi yöntemi ile hesaplanan kriter ağırlıkları kullanılarak, çok kriterli karar verme tekniklerinden WASPAS (Ağırlıklı Toplu Toplam Ürün Değerlendirmesi) yöntemi uygulanmış ve Darıdere havzasındaki alt havzalar erozyon duyarlılığına göre önceliklendirilmiştir. Analiz sonucunda AH-1 ve AH-2 alt havzalarının çok yüksek erozyon riski taşıdığı, AH-4’ün ise yüksek risk grubunda yer aldığı tespit edilmiştir. Buna karşın AH-7 düşük risk düzeyinde, AH-3, AH-5 ve AH-6 alt havzaları çok düşük risk düzeyinde sınıflandırılmıştır. Elde edilen bulgular, havzanın morfolojik olarak heterojen bir yapıya sahip olduğunu ve erozyon riskinin alt havza düzeyinde önemli farklılıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, Entropi-WASPAS entegrasyonu ile hem nesnel hem de tekrarlanabilir bir değerlendirme yaklaşımı sunmakla birlikte; sürdürülebilir havza yönetimi, toprak koruma ve su kaynakları planlaması açısından karar vericilere bilimsel dayanak sağlamaktadır. Ayrıca, kullanılan yöntemsel çerçeve, benzer topoğrafik ve çevresel koşullara sahip diğer küçük ve orta ölçekli havzalara da uygulanabilir niteliktedir.
Keywords : CBS, Çok kriter karar verme, Entropi, Erozyon, Havza önceliklendirmesi, Morfometri, WASPAS

ORIGINAL ARTICLE URL